Last Updated on 14/07/2026 by TinHN Editor
Lần đầu tiên trong lịch sử, tàu không người lái tấn công Iran trong một chiến dịch quân sự thực tế của Mỹ. Ngày 12/7/2026, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã sử dụng ba xuồng không người lái Corsair đánh vào cảng thuộc căn cứ hải quân Bandar Abbas — cột mốc mà chính CENTCOM mô tả là lần đầu tiên lực lượng Mỹ triển khai sea drone trong tác chiến. Đây không chỉ là một tin quân sự: nó đánh dấu ngưỡng chuyển từ thử nghiệm sang chiến đấu của cả một thế hệ vũ khí mới.
Chuyện gì đã xảy ra ở Bandar Abbas?
| Nội dung | Chi tiết |
|---|---|
| Thời điểm | Chủ nhật 12/7/2026 |
| Mục tiêu | Cơ sở bảo dưỡng tàu ngầm và tàu chiến, cảng căn cứ hải quân Bandar Abbas — sát eo biển Hormuz |
| Phương tiện | 3 xuồng không người lái Corsair (loại tấn công một chiều — cảm tử) |
| Nhà sản xuất | Saronic (Mỹ) |
| Đơn vị vận hành | Task Force 59, Hạm đội 5 Hải quân Mỹ |
| Ý nghĩa | Lần đầu tiên Mỹ dùng tàu không người lái trong tác chiến |
CENTCOM công bố một đoạn video dài 25 giây trên mạng xã hội. Trong clip, các xuồng Corsair tiếp cận một cầu cảng ở Bandar Abbas, nơi có vật thể được nhận dạng là tàu ngầm mini lớp Ghadir đang được treo trên giàn cẩu bên ngoài mặt nước. Các xuồng áp sát ở tốc độ thấp, không gặp bất kỳ sự kháng cự nào, rồi phát nổ.
Chi tiết “không gặp kháng cự” là điều đáng chú ý nhất về mặt quân sự: nó cho thấy hệ thống phòng thủ ven bờ của Iran quanh Bandar Abbas đã bị vô hiệu hóa đáng kể sau các đợt không kích trước đó.
Đợt tấn công này nằm trong làn sóng lớn hơn. Theo CENTCOM, cùng đợt họ đã đánh vào hệ thống phòng không, đài radar ven biển, năng lực tên lửa và drone, cùng các xuồng cao tốc của Iran — sử dụng máy bay chiến đấu, tàu chiến, drone cảm tử trên không và drone cảm tử trên biển lần đầu tiên. Mục tiêu tuyên bố: làm suy giảm khả năng của Iran tấn công tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz.
Corsair là gì?
| Thông số | Giá trị |
|---|---|
| Nhà sản xuất | Saronic (Mỹ) |
| Loại | USV — xuồng mặt nước không người lái, tấn công một chiều |
| Chiều dài | ~24 feet (~7,3 m) |
| Tầm hoạt động | Trên 1.000 hải lý |
| Tải trọng | ~1.000 lb (~450 kg) |
| Tốc độ | 35 knots (~65 km/h) |
Corsair đã được Hải quân Mỹ thử nghiệm khoảng hai năm trước khi bước vào thực chiến. Task Force 59 bắt đầu triển khai loại xuồng này tại chiến trường Trung Đông từ cuối tháng 3/2026.
Điều thú vị: lần xuất hiện công khai đầu tiên của Corsair ngoài phòng thí nghiệm lại là một nhiệm vụ cứu hộ. Tháng 6/2026, hai phi công trực thăng Apache AH-64 của Lục quân Mỹ bị rơi xuống biển ngoài khơi Oman gần eo biển Hormuz đã được một xuồng Corsair do Task Force 59 vận hành vớt lên. Đây được ghi nhận là lần đầu tiên một tàu không người lái cứu sống thủy thủ trên biển.
Task Force 59 — đơn vị đứng sau
Đóng tại Bahrain, thành lập tháng 9/2021, Task Force 59 là đơn vị của Hạm đội 5 chuyên tích hợp hệ thống không người lái và trí tuệ nhân tạo vào tác chiến hải quân. Tháng 1/2024, Hải quân Mỹ lập thêm Task Group 59.1 — biệt danh “The Pioneers” — với nhiệm vụ chuyển các hệ thống này từ giai đoạn thử nghiệm sang vận hành thường trực.
Đây chính là con đường đã dẫn tới ngày 12/7. Từ 2021 đến 2022, Task Force 59 chủ yếu làm trinh sát (ISR). Đến tháng 10/2023, trong diễn tập Digital Talon, một xuồng T-38 Devil Ray đã phóng đạn thật lần đầu tiên tại Trung Đông — nhưng do người điều khiển từ xa trên bờ. Đến 2026, ngưỡng cuối cùng đã bị vượt qua.
Các loại tàu không người lái khác đang có mặt trong khu vực
- GARC (BlackSea Technologies, Baltimore) — dài 16 feet, động cơ 200 mã lực, đạt 40 knots, tải trọng tới 1.000 lb. Tính đến cuối tháng 3/2026, GARC đã tuần tra hơn 450 giờ và 2.200 hải lý trong Chiến dịch Epic Fury. Chưa có tuyên bố công khai nào xác nhận GARC được vũ trang; Reuters cho biết không có dấu hiệu chúng được dùng để tấn công.
- T-38 Devil Ray (MARTAC) — xuồng cao tốc, chủ yếu ISR nhưng đã được thử nghiệm mang vũ khí.
- Arabian Fox MAST-13 (L3Harris) — giám sát Vịnh Ba Tư.
- Seasats Light Fish, Saildrone — nền tảng trinh sát tự hành chạy bằng năng lượng mặt trời/gió, hoạt động dài ngày.
Chi tiết đáng chú ý nhất: Mỹ đang dùng bản sao drone Iran để đánh Iran
Cùng đợt tấn công, CENTCOM cũng triển khai drone cảm tử trên không. Loại được xác định là LUCAS (Low-cost Unmanned Combat Attack System) do công ty SpektreWorks phát triển — về bản chất là bản sao ngược của Shahed-136, chính loại drone cảm tử đặc trưng của Iran mà Nga đã dùng rộng rãi ở Ukraine và các nhóm dân quân thân Iran dùng khắp Trung Đông.
Mỹ lần đầu sử dụng LUCAS từ tháng 2/2026. Nghĩa là: Washington đang tấn công Tehran bằng phiên bản nhái chính vũ khí đặc trưng của Tehran — và với chi phí thấp hơn nhiều so với tên lửa hành trình.
Vì sao đây là bước ngoặt trong chiến tranh hải quân?
Chiến tranh Nga–Ukraine đã chứng minh xuồng không người lái cảm tử có thể đánh chìm tàu chiến lớn. Nhưng mô hình Mỹ khác Ukraine ở một điểm cốt lõi:
- Ukraine: dùng xuồng chở thuốc nổ chủ yếu như hệ thống tấn công một chiều, nhắm vào các mục tiêu hải quân lớn.
- Mỹ: xây dựng một mạng lưới — tuần tra liên tục, cảm biến, tiếp sóng liên lạc, tích hợp với tàu có người lái; khả năng tấn công chỉ là một tùy chọn trong nhiều tùy chọn.
Vụ 12/7 là lần đầu Mỹ kích hoạt “tùy chọn tấn công” đó trong thực chiến. Về mặt tiền lệ, nó mở ra một câu hỏi mà giới luật quốc tế sẽ phải xử lý trong nhiều năm tới: khi một phương tiện tự hành phát nổ vào mục tiêu, ai chịu trách nhiệm về quyết định đó?
Về mặt chiến thuật, bối cảnh giải thích vì sao Mỹ cần loại vũ khí này. Iran được ước tính sở hữu từ 2.000 đến 6.000 quả thủy lôi hải quân, và theo các báo cáo, đã mất dấu vị trí một phần số thủy lôi đã rải ở eo biển Hormuz. Rà phá thủy lôi bằng tàu có người lái là nhiệm vụ cực kỳ nguy hiểm — đây chính là bài toán mà các USV sinh ra để giải.
Câu hỏi thường gặp
“Sea drone” và “tàu không người lái” có phải là một?
Về cơ bản là một. Thuật ngữ kỹ thuật là USV (Unmanned Surface Vessel) — phương tiện mặt nước không người lái. Cần phân biệt với UUV (Unmanned Underwater Vehicle) — phương tiện ngầm không người lái, và UAV — máy bay không người lái.
Corsair có phải là vũ khí tự động hoàn toàn không?
Không. Saronic mô tả Corsair là “autonomous surface vessel” — tự hành về mặt điều hướng. Nhưng theo học thuyết hiện hành của Hải quân Mỹ, quyết định khai hỏa (kinetic decision) vẫn phải có con người trong vòng lặp. Trong diễn tập Digital Talon 2023, việc bắn đạn thật từ xuồng Devil Ray được điều khiển từ một Robotics Operations Centre trên bờ.
Tàu không người lái tấn công Iran có làm thay đổi cục diện eo biển Hormuz không?
Về mặt chiến thuật, có: chúng cho phép Mỹ tấn công các mục tiêu ven bờ và rà phá thủy lôi mà không đưa thủy thủ vào vùng nguy hiểm. Nhưng chúng không giải quyết được vấn đề cốt lõi — rủi ro với tàu thương mại. Chừng nào chủ tàu còn không nhận được bảo đảm an toàn có giá trị, họ vẫn sẽ chọn không đi qua eo biển.
Iran có tàu không người lái không?
Có. Iran và các lực lượng thân Iran đã sử dụng cả drone trên không (Shahed) lẫn xuồng cảm tử trong nhiều năm. Điểm khác biệt hiện nay không nằm ở việc ai có công nghệ, mà ở quy mô mạng lưới cảm biến và khả năng tích hợp AI đứng sau nó.
Theo dõi tiếp
Việc tàu không người lái tấn công Iran diễn ra đúng thời điểm Mỹ tái áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải. Diễn biến này gắn chặt với cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz — xem phân tích đầy đủ tại bài Phong tỏa eo biển Hormuz: Mỹ tái áp đặt lệnh phong tỏa Iran và tổng hợp diễn biến chiến sự tại Chiến tranh Iran – Mỹ – Israel 2026. Bài viết này được cập nhật liên tục.