Last Updated on 14/07/2026 by TinHN Editor
Phong tỏa eo biển Hormuz đang bước vào giai đoạn căng thẳng nhất kể từ khi chiến tranh Mỹ–Israel–Iran bùng nổ cuối tháng 2/2026. Rạng sáng 15/7 theo giờ Việt Nam, Hải quân Mỹ chính thức thực thi lệnh phong tỏa toàn bộ cảng biển và vùng ven biển Iran, trong khi Tehran tuyên bố đã đóng cửa tuyến hàng hải huyết mạch này “cho đến khi có thông báo mới”. Giá dầu Brent đã vượt 82 USD/thùng, và áp lực đang dồn thẳng vào kỳ điều hành giá xăng dầu trong nước.
Tóm tắt nhanh: những gì bạn cần biết
| Nội dung | Chi tiết |
|---|---|
| Thời điểm có hiệu lực | 20:00 GMT ngày 14/7/2026 = 03:00 sáng 15/7 giờ Việt Nam |
| Bên áp đặt | Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), theo lệnh của Tổng thống Donald Trump |
| Phạm vi | Toàn bộ đường bờ biển Iran, gồm cảng biển và các terminal dầu; áp dụng cho mọi tàu, bất kể quốc tịch |
| Ngoại lệ | Tàu quá cảnh Hormuz đi/đến điểm không thuộc Iran không bị cản trở. Hàng nhân đạo (lương thực, thuốc men) được vào Iran sau kiểm tra |
| Chế tài | Tàu nghi vi phạm có thể bị chặn, chuyển hướng, bắt giữ; có thể bị cưỡng chế bằng vũ lực |
| Phí quá cảnh | Mỹ đòi thu 20% trên giá trị hàng hóa quá cảnh — chưa được đồng minh vùng Vịnh chấp thuận |
| Giá dầu Brent | Vượt 82 USD/thùng (14/7), tăng hơn 4% chỉ trong một phiên |
| Lưu lượng tàu | Giảm hơn 50% so với tuần trước (Kpler); chỉ 6 tàu qua eo biển trong một cửa sổ 12 giờ (Windward), so với 18–22 lượt/ngày đầu tháng 7 |
Eo biển Hormuz là gì và vì sao việc phong tỏa lại nguy hiểm đến vậy?
Eo biển Hormuz là tuyến nước hẹp nằm giữa Iran và Oman, nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và Ấn Độ Dương. Điểm hẹp nhất chỉ rộng khoảng 34 km, với hai luồng hàng hải một chiều dành cho tàu vào và tàu ra.
Quy mô kinh tế đi qua “cổ chai” này là điều khiến mọi lệnh phong tỏa eo biển Hormuz trở thành sự kiện toàn cầu:
- Khoảng 20 triệu thùng dầu/ngày — tương đương 20–25% lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển của thế giới.
- Khoảng 20% khí hóa lỏng (LNG) toàn cầu, chủ yếu từ Qatar. Châu Âu phụ thuộc vào tuyến này cho 12–14% nguồn LNG.
- Khoảng 84% lượng dầu thô đi qua eo biển hướng về châu Á — Trung Quốc nhận khoảng một phần ba lượng dầu nhập khẩu qua đây. Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ đều nằm trong nhóm phụ thuộc cao.
- Nguồn cung chính đi qua eo biển đến từ Ả Rập Xê Út, UAE, Iraq và Qatar — nghĩa là Iran có thể “khóa van” nguồn thu của chính các đối thủ khu vực mà không cần cắt sản lượng của mình.
Không có tuyến thay thế đủ công suất. Đường ống Đông–Tây của Ả Rập Xê Út và đường ống Fujairah của UAE cộng lại chỉ gánh được một phần nhỏ khối lượng bình thường đi qua Hormuz. Đó là lý do vì sao thị trường phản ứng gần như tức thì mỗi khi có tin về phong tỏa eo biển Hormuz.
Diễn biến mới nhất: Mỹ tái áp đặt phong tỏa từ rạng sáng 15/7
Nội dung lệnh phong tỏa
Sau một cuối tuần giao tranh dữ dội, Tổng thống Donald Trump tuyên bố tái áp đặt lệnh phong tỏa nhằm vào Iran. Hải quân Mỹ xác nhận CENTCOM bắt đầu thực thi từ 16:00 giờ miền Đông nước Mỹ ngày 14/7 — tức 03:00 sáng 15/7 giờ Việt Nam.
Theo thông cáo của Hải quân Mỹ, lệnh phong tỏa bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, bao gồm nhưng không giới hạn ở các cảng và terminal dầu, và áp dụng cho mọi loại hình tàu bất kể treo cờ nước nào. Các tàu trung lập được cảnh báo rời khỏi khu vực trước khi lệnh có hiệu lực. Tàu bị nghi ra vào khu vực phong tỏa mà không được phép có thể bị chặn, chuyển hướng và bắt giữ; trường hợp không tuân thủ có thể bị cưỡng chế bằng vũ lực.
Điểm cần phân biệt rõ: đây là phong tỏa Iran, không phải đóng cửa eo biển. Tàu quá cảnh Hormuz đi hoặc đến các điểm không thuộc Iran, trên nguyên tắc, không bị Mỹ cản trở. Hàng nhân đạo như lương thực và thuốc men vẫn được phép cập cảng Iran sau khi qua kiểm tra.
Yêu cầu thu phí 20% và phản ứng của Iran
Song song, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ trở thành “người bảo vệ eo biển Hormuz” và yêu cầu được hoàn trả ở mức 20% trên toàn bộ hàng hóa quá cảnh, coi đó là chi phí cho việc bảo đảm an ninh hàng hải. Đây là bước đảo ngược hoàn toàn lập trường trước đó của Washington, vốn phản đối mọi khoản phí đánh vào tàu thuyền qua eo biển.
Một nguồn tin cấp cao vùng Vịnh cho biết Mỹ chưa tham vấn các đồng minh khu vực về khoản phí này — chi tiết quan trọng, vì chính Ả Rập Xê Út, UAE, Qatar và Kuwait là những nước xuất khẩu nhiều nhất qua tuyến này.
Phía Iran, Ngoại trưởng Abbas Araghchi lập tức dùng chính lập luận của ông Trump để bảo vệ yêu sách thu phí dịch vụ của Tehran: ai bảo đảm an toàn cho tàu qua eo biển thì xứng đáng được trả công — và theo Iran, bên đó là Iran. Araghchi khẳng định Iran sẽ mãi là “người bảo vệ” eo biển Hormuz. Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư của Iran cũng tái khẳng định rằng tàu nào đi qua mà không dùng luồng do họ chỉ định sẽ không được bảo đảm an toàn.
Thực tế trên biển vì vậy rơi vào tình trạng hai chủ quyền chồng lấn: Mỹ tuyên bố kiểm soát và thu phí, Iran tuyên bố đóng cửa và cũng thu phí. Với chủ tàu, đây là kịch bản tệ nhất — không bên nào có thể cấp một bảo đảm an toàn có giá trị.
Dòng thời gian khủng hoảng eo biển Hormuz 2026
- 28/2/2026 — Mỹ và Israel mở chiến dịch không kích Iran. IRGC lập tức cảnh báo cấm tàu qua eo biển; lưu lượng tàu chở dầu gần như về không.
- 8/3/2026 — Brent vượt 100 USD/thùng lần đầu sau 4 năm.
- 27/3/2026 — IRGC tuyên bố eo biển đóng cửa với mọi tàu đi/đến cảng của Mỹ, Israel và đồng minh.
- 13/4 – 29/5/2026 — Mỹ phong tỏa các cảng Iran lần thứ nhất.
- 21/4/2026 — Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) báo cáo khoảng 20.000 thủy thủ và 2.000 tàu mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư.
- 17/6/2026 — Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký bản ghi nhớ (MOU) chấm dứt chiến tranh và các lệnh phong tỏa. Brent lao dốc về vùng 72 USD.
- 27/6/2026 — Trung tâm Thông tin Hàng hải Liên hợp (JMIC) do Hải quân Mỹ giám sát mở rộng luồng đi gần phía Oman.
- 7–8/7/2026 — Iran tấn công tàu chở LNG Qatar; Mỹ thu hồi giấy phép miễn trừ trừng phạt cho dầu Iran (chấm dứt hiệu lực từ 17/7). Trump tuyên bố ngừng bắn “đã chấm dứt”.
- 11–12/7/2026 — IRGC bắn vào tàu thương mại và tuyên bố eo biển “đóng cửa cho đến khi có thông báo mới”. Mỹ không kích Iran hai đợt. Iran đáp trả bằng tên lửa nhắm vào Jordan, Qatar, Kuwait, Oman và UAE.
- 14/7/2026 (20:00 GMT) — Lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ có hiệu lực trở lại.
Tác động lên giá dầu và thị trường năng lượng
Thị trường đã “định giá” kịch bản hòa bình quá sớm, và đang phải đảo ngược nhanh:
- Brent: từ vùng 72 USD/thùng đầu tháng 7 (thấp nhất 4 tháng), bật lên 78,82 USD (13/7) rồi vượt 82 USD/thùng sau tuyên bố phong tỏa.
- WTI: giao dịch quanh 73–75 USD/thùng.
- Lưu lượng: Kpler ghi nhận số lượt qua eo biển giảm hơn một nửa chỉ trong một tuần. Windward chỉ đếm được 6 tàu qua eo biển trong một cửa sổ 12 giờ, so với 18–22 lượt/ngày hồi đầu tháng.
- Phí bảo hiểm chiến tranh: tăng vọt, và nhiều chủ tàu chọn phương án đơn giản nhất là không đi — đây mới là cơ chế “phong tỏa” thực sự, chứ không phải số tàu bị bắn.
Đáng chú ý, giới phân tích không kỳ vọng lặp lại cú sốc trên 100 USD như tháng 3. Lý do: các nhà máy lọc dầu châu Á đã có gần 5 tháng để tái cấu trúc nguồn cung dài hạn, giảm phụ thuộc tức thời vào Trung Đông; OPEC+ đã thống nhất nâng sản lượng từ tháng 8; và UAE vừa lập kỷ lục sản lượng tháng trước. Một số nhà phân tích dự báo Brent duy trì quanh vùng cuối 70 USD/thùng trong tháng 8–9, với các nhịp tăng/giảm đột biến ngoài biên độ.
Rủi ro lớn nhất không nằm ở giá dầu thô, mà ở LNG. Nếu Qatar không xuất được hàng, không có nguồn thay thế nhanh cho châu Âu và Đông Á trong ngắn hạn — và mùa đông Bắc bán cầu chỉ còn cách 4 tháng.
Ba kịch bản cho eo biển Hormuz trong 3–6 tháng tới
| Kịch bản | Diễn biến | Brent | Tác động Việt Nam |
|---|---|---|---|
| 1. Bế tắc kéo dài (khả năng cao nhất) | Mỹ duy trì phong tỏa Iran, Iran duy trì đe dọa tàu thương mại. Lưu lượng phục hồi một phần nhờ hộ tống hải quân. Không bên nào leo thang tới chiến tranh toàn diện. | 75–85 USD | Xăng tăng 500–1.200 đ/lít qua 2–3 kỳ điều hành; diesel chịu áp lực mạnh hơn |
| 2. Đàm phán tái khởi động | Qatar/Oman trung gian, hai bên trở lại bàn đàm phán. Mỹ nới miễn trừ trừng phạt dầu Iran, Iran mở luồng. | 65–75 USD | Giá xăng ổn định hoặc giảm nhẹ; áp lực lạm phát hạ nhiệt |
| 3. Leo thang toàn diện (xác suất thấp, tác động lớn nhất) | Iran rải thủy lôi diện rộng, tấn công cơ sở dầu vùng Vịnh. Eo biển đóng thực chất nhiều tuần. | >110 USD | Xăng tăng trên 3.000 đ/lít; cước vận tải biển và phí bảo hiểm tăng vọt; áp lực tỷ giá và CPI |
Một yếu tố kìm hãm ít được nhắc đến: bầu cử giữa kỳ Quốc hội Mỹ ngày 3/11/2026. Ông Trump có động cơ chính trị rõ ràng để giữ giá xăng ở Mỹ thấp, trong khi lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran lại cần nguồn thu từ việc nới lỏng trừng phạt. Về lý thuyết, cả hai bên đều có lợi ích trong việc kiềm chế xung đột — dù thực tế 5 tháng qua cho thấy lợi ích đó nhiều lần bị lấn át bởi tính toán ngắn hạn.
Phong tỏa eo biển Hormuz tác động thế nào tới Việt Nam?
Việt Nam không nhập khẩu trực tiếp lượng lớn dầu thô từ vùng Vịnh, nhưng vẫn chịu tác động qua ba kênh:
1. Giá xăng dầu bán lẻ
Giá cơ sở trong nước bám theo giá xăng dầu thành phẩm tại thị trường Singapore, vốn liên thông trực tiếp với Brent. Tại kỳ điều hành ngày 9/7, liên Bộ Công Thương – Tài chính đã giảm giá: xăng E5RON92 giảm 539 đồng/lít, xuống tối đa 19.191 đồng/lít; xăng E10RON95-III giảm 412 đồng/lít, xuống tối đa 20.003 đồng/lít.
Tuy nhiên, đợt tăng giá dầu từ ngày 12–14/7 rơi trọn vào kỳ tính giá tiếp theo. Các doanh nghiệp đầu mối dự báo kỳ điều hành ngày 16/7 sẽ đảo chiều tăng, trong đó dầu diesel có thể tăng trên 1.000 đồng/lít — mức tăng mạnh nhất trong nhóm. Diesel là nhiên liệu của vận tải hàng hóa, tàu cá và máy nông nghiệp, nên tác động lan tỏa vào giá thành hàng hóa rộng hơn xăng.
2. Chính sách thuế đang là “tấm đệm”
Theo Nghị quyết 34/2026/NQ-CP, Chính phủ tiếp tục miễn thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN), thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng với xăng dầu đến hết 30/9/2026. Đây là lý do chính khiến giá xăng Việt Nam hiện thấp hơn đáng kể so với các nước lân cận, bất chấp biến động của Brent. Thuế tiêu thụ đặc biệt đã được thu trở lại từ 1/7 (xăng khoáng 10%, E5 8%, E10 7%).
Điểm cần theo dõi: tấm đệm này hết hạn vào 30/9. Nếu phong tỏa eo biển Hormuz vẫn kéo dài đến quý IV mà chính sách miễn thuế không được gia hạn, người tiêu dùng sẽ chịu cú sốc kép — giá thế giới cao cộng thuế quay trở lại.
3. Vận tải biển và chi phí logistics
Tuyến hàng hải qua Hormuz và Biển Đỏ đều đang bất ổn. Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đi thị trường châu Âu và Trung Đông đối mặt với phí bảo hiểm chiến tranh tăng, thời gian vận chuyển kéo dài, và rủi ro hủy chuyến. Các ngành nhạy cảm nhất: dệt may, da giày, thủy sản và nông sản xuất khẩu đường biển.
Câu hỏi thường gặp về phong tỏa eo biển Hormuz
Eo biển Hormuz đã thực sự đóng cửa hoàn toàn chưa?
Chưa. Iran tuyên bố đóng cửa, Mỹ bác bỏ tuyên bố đó và vẫn duy trì luồng đi gần phía Oman. Trên thực tế, tàu vẫn qua lại nhưng ở mức rất thấp — chỉ khoảng một phần ba so với đầu tháng 7. Đây là tình trạng “đóng cửa trên thực tế do rủi ro”, không phải đóng cửa bằng phong tỏa vật lý toàn tuyến.
Lệnh phong tỏa của Mỹ có chặn tàu Việt Nam không?
Không, nếu tàu không đi hoặc đến cảng Iran. Theo thông cáo của Hải quân Mỹ, tàu quá cảnh eo biển Hormuz đi/đến các điểm không thuộc Iran không bị cản trở. Tuy nhiên, rủi ro từ phía Iran — tên lửa, thủy lôi, bắt giữ tàu — vẫn tồn tại với mọi tàu đi qua.
Khoản phí 20% của Mỹ có hiệu lực chưa?
Chưa. Đây mới là tuyên bố chính trị, chưa có cơ chế thực thi, chưa được các nước vùng Vịnh chấp thuận và chưa có cơ sở pháp lý theo Công ước Luật Biển (UNCLOS), vốn bảo đảm quyền quá cảnh tự do qua các eo biển quốc tế.
Giá xăng trong nước sắp tới sẽ tăng bao nhiêu?
Với mặt bằng Brent hiện tại, kỳ điều hành ngày 16/7 nhiều khả năng tăng. Dự báo của doanh nghiệp đầu mối: diesel tăng trên 1.000 đồng/lít, xăng tăng nhẹ hơn. Con số cuối cùng phụ thuộc vào giá thành phẩm Singapore và quyết định trích lập Quỹ bình ổn.
Giá dầu có thể vượt 100 USD/thùng như tháng 3 không?
Có thể, nhưng đó không phải kịch bản cơ sở. Ba yếu tố kìm hãm: OPEC+ tăng sản lượng từ tháng 8, các nhà máy lọc dầu châu Á đã giảm phụ thuộc tức thời vào Trung Đông, và cả Washington lẫn Tehran đều có động cơ chính trị để tránh chiến tranh toàn diện. Kịch bản trên 100 USD đòi hỏi eo biển bị đóng thực chất trong nhiều tuần liên tiếp.
Theo dõi tiếp
Tình hình phong tỏa eo biển Hormuz đang thay đổi theo giờ. Ba mốc cần theo dõi trong tuần này: 15/7 — phản ứng đầu tiên của Iran sau khi lệnh phong tỏa có hiệu lực; 16/7 — kỳ điều hành giá xăng dầu trong nước; 17/7 — thời điểm giấy phép bán dầu của Iran chính thức hết hiệu lực, có thể kích hoạt đợt leo thang tiếp theo. Bài viết này được cập nhật liên tục.