Câu nói xưa ‘Chết định trước, sống định sau’ nghĩa là gì?

Last Updated on 09/10/2022 by David Bui

‘Chết định trước’ nghĩa là một người chết như thế nào và chết khi nào thì từ khi sinh ra đã được định sẵn. Cho nên không cần phải nghĩ ngợi về điều đó, lại càng không cần phải nơm nớp lo sợ. 

Vậy ‘sống định sau’ thì sao? Một người đoản mệnh hay trường thọ, cũng tức là số tuổi đã định sẵn của họ sẽ bị rút ngắn đi hay được kéo dài thêm, lại tùy thuộc vào việc thiện – ác làm trong đời.

Trong tác phẩm “Tục Tử Bất Ngữ”, tác giả Viên Mai, một học giả tài năng thời nhà Thanh, đã ghi lại chi tiết sự việc về một vị quan họ Tiền được kéo dài dương thọ vì làm việc tốt. Câu chuyện như sau:

Huyện thừa động lòng làm một việc tốt

Ông làm chức huyện thừa ở huyện Tuy Ninh (nay thuộc thành phố Từ Châu, tỉnh Giang Tô). Đây là chức quan cao thứ hai trong huyện, chỉ sau quan tri huyện. Sau đây gọi ông là Tiền huyện thừa.

Theo thông lệ của địa phương, người dân phải báo quan đến khám nghiệm tử thi khi phát hiện ra người chết ở ven đường. Nhưng nếu chủ đất (tức người chủ khu đất nơi có người chết) đưa cho quan viên 8.000 đồng thì có thể khép lại vụ án.

Một ngày nọ, có một thôn dân đến báo quan rằng: “Có một người đã nhảy xuống sông và chết”.

Quan viên cấp dưới nói thông lệ kia cho Tiền huyện thừa biết. Ông đưa người đến hiện trường tiến hành khám nghiệm tử thi, sau khi phát hiện không có bất kỳ vết thương nào thì ra lệnh lập tức chôn cất.

Sau khi trở về phủ, cấp dưới mang 8.000 đồng thu được đến cho Tiền huyện thừa để kết thúc vụ án. Nhưng đúng lúc định nhận thì ông thấy xâu tiền được buộc bằng dây màu đỏ, màu sắc rất tươi tắn, ông cảm thấy hơi lạ, bèn hỏi nguyên nhân.

Quan thấy xâu tiền được buộc bằng dây màu đỏ nên hỏi nguyên nhân. (Pixabay)

Cấp dưới cho hay: “Gia đình chủ đất bần cùng, không có khả năng giao nộp lệ phí. Không còn cách nào khác đành phải bán con gái mình cho một người hàng xóm ở cùng làng để làm tiểu thiếp với giá 24.000 đồng. Vì đó là tiền mừng nên nó bị buộc bằng dây màu đỏ”.

Tiền huyện thừa suy nghĩ, đây là lệ phí mà đương sự bị buộc phải giao nộp, ông không nhẫn tâm nhận số tiền này một cách tùy ý như vậy. Sau đó, ông đã gọi người thôn dân bán con gái đến để truy hỏi và biết được sự thật. 

Kế đến, Tiền huyện thừa truyền gọi người thôn dân đã mua tiểu thiếp đến nha môn rồi dùng đạo lý thuyết phục đối phương: “Ta vì tiền của người khác mà bức người ta phải bán con gái, đây là bất nhân; Nhân lúc người ta gặp khó khăn ông lại mua con gái của họ, đây là bất nghĩa. Ta tuyệt đối không nhận số tiền này, ông cũng mau chóng trả cô gái về nhà đi”.

Người này đành phải đồng ý.

Quan lại hỏi thôn dân đã bán con gái: “Số tiền còn lại có còn không?”. 

Người này trả lời: “Số tiền còn lại đã đưa cho các sai nha chịu trách nhiệm xử lý vụ án”. 

Tiền huyện thừa lại gọi các sai nha đến và ra lệnh nộp lại số tiền hối lộ, nhưng họ đã tiêu sạch vào vui chơi ăn uống từ lâu. 

Cuối cùng, Tiền huyện thừa bình tĩnh nói với người mua thiếp: “Ta sẽ trả tiền cho ông”.

Sau khi hoàn lại tiền cho người mua, trả con gái về cho người bán, vụ án mới coi như chấm dứt.

Bất ngờ tuổi thọ kéo dài 12 năm

Không lâu sau, Tiền huyện thừa bị lở loét nặng ở lưng, ông nằm hôn mê trên giường. Trong cơn mê, ông thấy một người mặc áo lam đưa ông đến một cung điện hùng vĩ, có một người tướng mạo như vương giả đang ngồi trong cung điện nói với ông: 

“Tuổi thọ của ngươi đã hết. May thay, ngươi đã làm một việc thiện, đủ để ngươi kéo dài [tuổi thọ], ngươi có biết không?”.

Enma.jpg
Diêm Vương. (Public Domain)

Tiền thừa huyện bối rối không hiểu là chuyện gì. Vương giả yêu cầu phán quan kiểm tra sổ sinh tử, hóa ra là chuyện trả lại cô con gái bị bán vào năm nọ. Phán quan tâu với vương giả: 

“Việc thiện này tích công đức rất lớn. Theo lệ, tuổi thọ sẽ được kéo dài thêm 12 năm, chức quan đạt đến bậc ngũ phẩm”. 

Vương giả gật đầu đồng ý, lệnh cho người mặc áo lam đưa Tiền huyện thừa trở về. Khi này Tiền huyện thừa cũng đã tỉnh dậy, rất nhanh sau đó vết loét trên lưng ông cũng lành lại.

Kể từ đó, Tiền thừa huyện một lòng hành thiện, phàm là chuyện cứu tế nạn đói, chôn cất quan tài… ông đều tận lực quyên góp giang tay cứu trợ. Quả nhiên về sau ông được thăng lên chức đồng tri (chỉ đứng sau tri phủ, là quan ngũ phẩm).

Hết thời hạn 12 năm, vết lở trên lưng của Tiền đồng tri lại tái phát. Gia đình muốn chuẩn bị hậu sự, nhưng lại có chút chần chừ, họ an ủi ông và nói: “Trước đây ông làm một việc làm tốt đã có thể kéo dài tuổi thọ. Bao nhiêu năm nay ông làm bao nhiêu việc thiện, lỡ như lại được kéo dài thêm một chút thì sao?”.

Tiền đồng tri cười và nói: “Không phải vậy đâu. Trước kia làm việc thiện không phải làm vì để đạt được điều gì tốt cho bản thân, nên âm gian mới xem trọng thiện tâm chân thành của tôi. Bây giờ làm việc thiện là vì tốt cho bản thân, e rằng âm gian sẽ không coi trọng tâm thái này của tôi.

Lần này hết thọ, chắc chắn không trốn nổi cái chết. Có lẽ có tâm làm việc thiện, kết cục cuối cùng sẽ không giống như kẻ có tâm làm việc ác. Biết đâu đời sau sẽ có phúc báo?”.

Vài ngày sau, vết loét trên lưng Tiền đồng tri trở nên thối rữa, ông thực sự đã rời khỏi dương thế.

Nam Phương

Theo Sound Of Hope

Xem thêm: