Chuyến công du châu Á hiện tại của Tổng thống Mỹ Donald Trump giống hệt như một chương trình thực tế ngoại giao đầy kịch tính, từ thảm đỏ Kuala Lumpur đến tiệc trà Hoàng cung Tokyo, trên là ký kết hiệp định đa quốc gia, hòa giải ngừng bắn Thái Lan – Campuchia, dưới là đàm phán về đất hiếm và đậu nành, bận rộn không ngừng.
Chuyến đi châu Á rầm rộ này của ông Trump được sắp xếp với ba “sân khấu” chính:
- Đầu tiên là Hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại Malaysia vừa diễn ra cuối tuần trước;
- Ngày 27 đến Nhật Bản cho chuyến thăm cấp nhà nước;
- Sau đó bay sang Hàn Quốc để tham dự Hội nghị Hợp tác Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC). Chuyến đi mới chỉ đi được nửa đường mà đã thấy rõ chính trường châu Á đang nổi sóng.
Ngày 26 tháng 10, ngay khi Tổng thống Trump đặt chân xuống Kuala Lumpur, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim đã đích thân chờ đón tại sân bay, thảm đỏ trải dài, còn đặc biệt sắp xếp đoàn múa truyền thống Mã Lai đến biểu diễn trước chuyên cơ Air Force One của ông Trump để khuấy động không khí.
Vừa gặp nhau, ông Trump và ông Anwar đã đùa vui về “kinh nghiệm ngồi tù” – ông Anwar kể mình từng bị kẻ thù chính trị hãm hại phải vào tù, ông Trump đáp lại “Tôi cũng suýt bị tóm vào xà lim”, không khí lập tức trở thành “ngoại giao chiến hữu”. Ông Trump thấy mọi người đang ca hát nhảy múa bên cạnh, liền quay sang biểu diễn một đoạn street dance kiểu Trump, việc một Tổng thống Mỹ xuất ngoại “đấu vũ đạo” giữa phố trở thành tiêu điểm tin tức quốc tế ngày hôm đó.
Bố cục lớn của Trump ở châu Á, lay chuyển nhiều nước, phá vỡ nền móng của Trung Cộng
Hội nghị thượng đỉnh ASEAN, tức Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, thực chất ông Trump không phải đến để tham gia hội nghị mà là “mượn đài hát tuồng”. Chỉ trong một ngày, ông Trump đã ký hiệp định thương mại song phương cùng có lợi với ba nước Malaysia, Thái Lan và Campuchia, đặc biệt là với Malaysia, hai nước đã ký kết Hiệp định Đối tác Chiến lược Toàn diện. Malaysia cam kết mở cửa thị trường cho các sản phẩm hóa chất, máy móc, điện tử, ô tô, sản phẩm sữa, thực phẩm chế biến của Mỹ. Campuchia thì loại bỏ rào cản tiếp cận thị trường cho nông sản Mỹ. Thái Lan thậm chí hủy bỏ 99% rào cản thuế quan đối với hàng công nghiệp và nông sản Mỹ. Quả không hổ danh là một doanh nhân, ông Trump rất biết cách kiếm tiền cho người Mỹ mà không hề nể nang tình cảm: Mỹ vẫn duy trì mức thuế suất 19% đối với hầu hết hàng hóa của ba nước này, chỉ ưu đãi miễn thuế cho một số mặt hàng.
Đối với Việt Nam, láng giềng của Trung Quốc mà Mỹ rất coi trọng, ông Trump cũng đã chốt khung hiệp định thương mại song phương ngay trong ngày, sẽ hoàn tất đàm phán cuối cùng trong vài tuần tới, Việt Nam đã dành gần như tất cả ưu đãi tiếp cận thị trường cho hàng hóa Mỹ.
Và thuế quan của Mỹ đối với Việt Nam vẫn duy trì ở mức 20%. Thực ra, đây không phải là Mỹ bắt nạt các nước nhỏ châu Á, mà là sau nhiều tính toán, Mỹ nhận thấy khi thêm mức thuế này vào thì thương mại song phương mới thực sự bình đẳng và cùng có lợi. So với các hiệp định thuế quan, điểm nhấn thực sự quan trọng đối với ông Trump là ký kết Bản ghi nhớ Đa dạng hóa Chuỗi cung ứng Khoáng sản Quan trọng với các nước Đông Á! Ông Trump đã ký thỏa thuận riêng với Malaysia và Thái Lan. Malaysia sở hữu hơn 16 triệu tấn trữ lượng đất hiếm, trước đây để ngăn chặn tài nguyên chảy ra ngoài, họ cấm xuất khẩu nguyên liệu thô và chỉ phát triển công nghiệp hạ nguồn. Giờ đây, Malaysia cam kết không đặt bất kỳ lệnh cấm hay hạn ngạch nào đối với việc xuất khẩu khoáng sản quan trọng hoặc đất hiếm sang Mỹ, cũng không giới hạn xuất khẩu đất hiếm sang Mỹ. Thái Lan cũng đồng ý ưu tiên quyền chế biến đất hiếm cho các công ty Mỹ.
Mặc dù Campuchia có ít đất hiếm nhưng lại có vị trí địa lý tốt, có thể làm trạm trung chuyển chuỗi cung ứng. Nước cờ này của ông Trump, bề ngoài là thương mại song phương, nhưng thực chất là nhắm vào việc chặn hậu Trung Cộng! Malaysia có mỏ đất hiếm, Thái Lan có nhà máy chế biến, Campuchia có tiềm năng thăm dò. Ông Trump đang từng bước lôi kéo các “nước láng giềng” của Trung Cộng, kết nối chúng thành đoàn tàu chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng mới do Mỹ thiết lập, đồng thời cắt đứt cái gọi là “Vành đai và Con đường” của Trung Cộng!
Cùng lúc hoàn thành các hiệp định kinh tế, ông Trump không quên chuyến hòa giải của mình, tiện thể chủ trì lễ ký kết thỏa thuận ngừng bắn chính thức giữa Thái Lan và Campuchia. Mùa hè năm nay, biên giới Thái-Campuchia nổ ra xung đột, tiếng súng vang lên nửa năm, khiến hơn 40 người thiệt mạng, đồng thời tạo ra hàng chục vạn người tị nạn ở khu vực biên giới. Ông Trump làm trung gian, cùng với ông Anwar, chứng kiến hai bên Thái Lan và Campuchia ký kết Hiệp định Hòa bình Kuala Lumpur. Việc các nước ASEAN tăng tốc hòa giải và Khung kinh tế Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương do Mỹ dẫn dắt rõ ràng được các bên ASEAN hoan nghênh.
Thăm Nhật Bản xây dựng “tam giác sắt” đất hiếm, ủng hộ Takaichi một lời đáng ngàn vàng
Trong ngày 26, ông Trump đã nhảy múa, gặp gỡ, ký hợp đồng và chụp ảnh. Sáng ngày 27, ông bay thẳng đến Nhật Bản. Chuyến thăm Nhật Bản này diễn ra chỉ vài ngày sau khi bà Takaichi Sanae, học trò của người bạn cũ Abe Shinzo của ông Trump, vừa nhậm chức Thủ tướng Nhật Bản, dường như có ý hỗ trợ bà Takaichi Sanae. Có người đã tung ra cảnh chuyên cơ Air Force One bay qua một bên núi Phú Sĩ của Nhật Bản.
Vừa đặt chân lên đất Nhật, ông Trump gặp đầu tiên là Nhật hoàng Naruhito. Bệ hạ Naruhito đã đích thân ra cổng Hoàng cung đón tiếp ông Trump. Theo truyền thông Nhật Bản, nghi thức tiếp đón chuyến thăm lần này của ông Trump cực kỳ cao: Bệ hạ Naruhito và Hoàng hậu Masako đích thân tiếp kiến và tổ chức quốc yến. Đây cũng là lần đầu tiên Hoàng hậu Masako chính thức xuất hiện công khai tại quốc yến dành cho khách nước ngoài kể từ khi lên ngôi, và bà cũng tham dự tiệc trà.
Ngoài ra, ông Trump và Đệ nhất phu nhân Melania được sắp xếp ở tại “Dinh Khách Akasaka Rikyu”. Hai trọng tâm lịch trình khác trong chuyến thăm Nhật Bản lần này của ông Trump là cuộc hội đàm với Thủ tướng Takaichi Sanae. Theo truyền thông tiết lộ, bà Takaichi đã chuẩn bị một kế hoạch mua sắm lớn: mua xe bán tải, đậu nành, khí đốt tự nhiên của Mỹ, trị giá lên đến 550 tỷ đô la Mỹ! Phần đậu nành là hài hước nhất! Trung Quốc bắt đầu ngừng mua đậu nành Mỹ từ tháng 5, chuyển sang mua đậu nành Brazil và Argentina đắt hơn, khiến giá đậu nành Brazil tăng vọt, Trung Quốc trở thành “kẻ chịu thiệt”. Còn Nhật Bản? Nhân cơ hội mua đậu nành Mỹ giá rẻ, hiện đậu nành Mỹ chiếm 70% lượng nhập khẩu của Nhật Bản. Bà Takaichi Sanae rõ ràng đang bày tỏ thái độ: Trung Cộng không mua, chúng tôi mua.
Về tài nguyên đất hiếm, Nhật Bản có Sumitomo Metal Mining, mạnh về chế biến nhưng nguyên liệu lại phụ thuộc vào Trung Quốc. Bà Takaichi cam kết giúp Mỹ xây dựng chuỗi cung ứng đất hiếm, cùng nhau thăm dò và tái chế. Theo tôi, đây là việc ông Trump đang thúc đẩy “tam giác sắt châu Á”: Đông Nam Á khai thác mỏ, Nhật Bản chế biến rồi trực tiếp đến thị trường Mỹ.
Bà Takaichi Sanae, người kế nhiệm ông Abe, ngay trong lần ra mắt ngoại giao đầu tiên đã tăng cường liên minh Mỹ – Nhật. Ông Trump dường như đặc biệt khoan dung với nữ Thủ tướng này, chưa gặp mặt đã bày tỏ: “Đàm phán thương mại của chúng ta sẽ rất linh hoạt.” Câu nói này đã khiến chỉ số Nikkei tăng mạnh hôm nay. Và người Nhật Bản vốn rất coi trọng lễ nghi đã bày tỏ thành ý bằng cách trình diễn màn trình chiếu ánh sáng đặc biệt với màu sắc quốc kỳ Mỹ tại các địa danh nổi tiếng Tokyo: Skytree, Tháp Tokyo và Tòa nhà Chính phủ Tokyo trong hai ngày nay để chào đón Tổng thống Mỹ.
Ông Trump cũng sẽ đến Căn cứ quân sự Mỹ Yokosuka cách Tokyo 50 km, đây là một trong những căn cứ hải ngoại quan trọng nhất, lớn nhất và lâu đời nhất của Mỹ ở châu Á, được mệnh danh là “cảng nhà của Hạm đội 7 Mỹ”. Ông Trump sẽ lên thăm hàng không mẫu hạm “USS George Washington” của Mỹ. Và điều thực sự khiến nhiều người Hoa kinh ngạc là: vào ngày 26 tại Kuala Lumpur, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin đã tiết lộ một thông tin, điều đó tương đương với việc nói cho thế giới biết, mặc dù Trump và Tập Cận Bình chưa gặp nhau, nhưng Trung Cộng thực chất đã quỳ gối!
Ông Trump bận rộn ở tiền tuyến gặt hái thành quả cuối cùng, trong khi đội ngũ của ông Trump lại dựa vào uy thế mạnh mẽ của ông Trump để thúc đẩy mọi việc ở hậu trường. Ngay lúc này, đàm phán thương mại Mỹ – Trung đã có kết quả mới. Trung Cộng đã nhân nhượng ba điều: Một là Trung Cộng tạm dừng biện pháp kiểm soát đất hiếm mới đang gây ồn ào trong 12 tháng; Hai là mua số lượng lớn đậu nành Mỹ; Ba là cho phép TikTok hoàn toàn bán cho Mỹ kiểm soát toàn quyền. Đổi lại ba sự nhân nhượng này là một câu nói mà ông Trump đưa ra: Mỹ cũng tạm dừng tăng thêm 100% thuế quan.
Những người ghét ông Trump sẽ lại chỉ trích ông là TACO (viết tắt từ tiếng Anh ám chỉ việc ông Trump thích dùng chiến thuật đe dọa rồi rút lại), nhưng đây là điển hình của “Nghệ thuật giao dịch” của ông Trump: đưa ra một lời đe dọa, nếu bạn sợ, bạn cần đồng ý một số yêu cầu của tôi, và tôi sẽ rút lại lời đe dọa đó thôi;
Nếu bạn không sợ hoặc đối đầu với tôi, thì tôi sẽ thực hiện lời đe dọa của mình, giống như mức thuế cộng thêm 100% này, vẫn sẽ khiến bạn gục ngã. Và hiệu quả bây giờ là Trung Cộng đã sợ, đồng ý ba điều kiện mà ông Trump yêu cầu, ông Trump chỉ việc rút lại một câu “nói” không mất một xu nào trước đó. Đừng quên, mức thuế cao hơn 50% đã áp lên hàng hóa Trung Quốc trước đó vẫn không thay đổi và vẫn được thu bình thường.
Trump – Tập chưa gặp, Chiến lang đã quỳ gối, cuộc gặp Trump – Kim có thể là một động thái bất ngờ
Điều hài hước nhất là ông Lý Thành Cương, đại diện đàm phán thương mại của Trung Cộng bị Mỹ chỉ trích thẳng mặt, đã dùng cụm từ “Mỹ cứng rắn, Trung Quốc kiên định” để mô tả cuộc đàm phán này. Xem ra sở trường duy nhất của “Chiến lang” là miệng lưỡi cứng rắn, miễn là giữ vững một điểm: quyết không nhận thua.
Bề ngoài, Mỹ và Trung Quốc đều nhượng bộ, nhưng nếu suy nghĩ kỹ, ông Trump đã đạt được mọi thứ ông muốn: Việc kiểm soát đất hiếm của Trung Cộng vốn là một vũ khí chết người, nhưng bị hoãn lại 12 tháng, người Mỹ có thời gian đệm, chuỗi cung ứng đất hiếm mới mà ông Trump đang gấp rút bố trí đến lúc đó cũng sẽ gần như hoàn thành. Mua số lượng lớn đậu nành Mỹ là để ổn định phiếu bầu của nông dân ở các bang “đỏ” của Mỹ, củng cố nền tảng cơ bản của ông Trump và giành chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm sau; còn việc TikTok bán cho Mỹ giúp ông Trump có được kho vàng dữ liệu và thuật toán, đồng thời giải quyết được cuộc khủng hoảng tẩy não hàng loạt thanh thiếu niên Mỹ của Trung Cộng. Và việc Mỹ không tăng thêm thuế quan vào tháng 11 lại vừa kịp để người Mỹ có giá cả ổn định trong mùa mua sắm Lễ Tạ ơn và Giáng sinh, ăn Tết vui vẻ.
Thực ra, chuyến đi Hàn Quốc sắp tới của ông Trump, điều được mong đợi nhất không phải là cuộc gặp Trump – Tập, mà là cuộc gặp gỡ đột xuất đầy kịch tính giữa ông Trump và Kim Jong Un. Ban đầu không hề có lịch trình này, nhưng kịch bản ngoại giao của ông Trump vốn là muốn viết sao thì viết, thậm chí tôi còn nghi ngờ liệu có “kịch bản” nào không. Chẳng phải một câu hỏi của phóng viên trên máy bay đã khiến cuộc gặp Trump – Kim trở thành một bất ngờ như mở hộp quà bí ẩn trong chuyến công du nước ngoài lần này của ông Trump đó sao.
Milei đại thắng, chạy như điên, mắng chửi phe cánh tả
Tôi từng nói trong các chương trình trước rằng ông Trump đang bố trí tổng thể, làm cho cục diện chính trị toàn cầu chuyển sang cánh hữu, và một vài đại diện có thể đóng vai trò dẫn dắt trong khu vực của họ là: Thủ tướng Ý Meloni ở châu Âu, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae ở châu Á và Tổng thống Argentina Milei ở Nam Mỹ.
Trong khi ông Trump đang thăm Nhật Bản để cổ vũ cho tân Thủ tướng Takaichi Sanae, một tin tức lớn đã lan truyền từ chính trường Argentina: Đảng “Tự do Tiến bộ” của Tổng thống Milei, người được mệnh danh là “Trump của Nam Mỹ”, đã giành chiến thắng lớn trong cuộc bầu cử giữa kỳ ở Argentina. Ngày 26 thậm chí được gọi là ngày hội toàn cầu của phe bảo thủ! Bởi vì khi kết quả bầu cử giữa kỳ Argentina được công bố, Đảng Tự do Tiến bộ bất ngờ giành được gần 41% số phiếu, trong khi Đảng Perón cánh tả theo chủ nghĩa xã hội chỉ đạt 31%. Trong cuộc bầu cử lại 127 ghế Hạ viện, đảng của ông Milei giành được 64 ghế, tổng số ghế tăng từ 37 lên 101, chiếm gần một nửa! Thượng viện bầu lại 24 ghế, Đảng Tự do Tiến bộ tăng từ 6 ghế lên 20 ghế. Hãy cùng xem ông Milei đầy cá tính này sau khi biết tin chiến thắng, đã lao ra khỏi hội trường để cảm ơn những người ủng hộ, một phút cao hứng của ông đã khiến cả vệ sĩ và hộ tống bên cạnh hoảng sợ.
Cần biết rằng, hai tháng trước, đảng của ông Milei đã thất bại thảm hại trong cuộc bầu cử tỉnh Buenos Aires. Khi đó, truyền thông cánh tả reo hò: “Milei tiêu đời rồi! Đồng tiền Peso Argentina sụp đổ, giấc mơ cải cách của Milei tan vỡ!” Bầu không khí căng thẳng đó khiến cả ông Milei cũng cảm thấy khủng hoảng đang đến gần. Nhưng kết quả cuối cùng là: người dân Argentina vẫn chọn ông Milei, và có thêm nhiều người đứng về phía ông Milei. Tại sao? Bởi vì cải cách của ông Milei thực sự đang có hiệu quả.
Khi ông Milei nhậm chức vào cuối năm 2023, lạm phát hàng tháng của Argentina là 25,5%, uống xong một ly cà phê là tiền đã mất giá! Nợ công chiếm 90% GDP, tỷ lệ nghèo đói là 55%, người dân xếp hàng nhận cứu trợ, nền kinh tế như một quả bóng bị xì hơi. Ngay khi nhậm chức, ông Milei đã áp dụng “liệu pháp cưa máy” nổi tiếng: cắt giảm ngay 9 trong số 18 bộ ngành của chính phủ, trực tiếp sa thải 50.000 trong số 350.000 công chức, sau đó tiếp tục sa thải 70.000 công chức vốn sống an nhàn. Ngay sau đó là kiểm soát đầu tư, nới lỏng quy định, giảm thuế, cho phép doanh nghiệp tự do sa thải nhân viên.
Đầu năm 2024, sau ba tháng “đau đớn ngắn ngủi”. Lạm phát hàng tháng đã giảm từ 12,8% xuống 2,1% vào tháng trước, tỷ lệ hàng năm giảm từ 289% xuống 32%! Đây là lần đầu tiên sau 14 năm chính phủ Argentina đạt được thặng dư ngân sách!
Việc ông Milei thực hiện chính sách mới thực chất bị cản trở, bởi vì đảng của ông chỉ chiếm 15% số ghế trong Quốc hội, và để bác bỏ các dự luật đối đầu của phe cánh tả cần ít nhất một phần ba phiếu phủ quyết. Phe cánh tả liên tục cản đường, nhưng bây giờ đảng của ông Milei đã có gần một nửa số ghế, cuối cùng có thể mạnh dạn tiến lên. Ông Milei, một “người mới trong chính trường + giáo sư kinh tế”, được ủng hộ vì người dân đã từng chịu đói trong xã hội chủ nghĩa, và biết rằng tuyệt đối không thể quay lại con đường cũ.
Về chiến thắng của ông Milei, ông Trump cũng không quên chúc mừng trong chuyến công du châu Á của mình. Sở dĩ ông có thể thành công sau khi đồng Peso Argentina đột ngột đối mặt với áp lực sụp đổ, là không thể thiếu sự ủng hộ của ông Trump khi đó. Cần biết rằng khi đó chính phủ Mỹ cũng đang đối mặt với nguy cơ đóng cửa, nhưng ông Trump vẫn không ngần ngại cung cấp cho ông Milei khoản vay cứu trợ khẩn cấp 20 tỷ đô la Mỹ, ổn định đồng Peso và thị trường Argentina, nhờ đó mới có chiến thắng lớn của ông Milei ngày hôm nay.
Argentina là nền kinh tế lớn thứ hai ở Mỹ Latinh, giàu tài nguyên: trữ lượng lithium lớn thứ hai toàn cầu, là nước xuất khẩu ngũ cốc lớn. Đảng Perón cánh tả trước đây thân Trung Cộng, cho phép “Vành đai và Con đường” của Trung Cộng tràn vào, kết quả là nợ Trung Quốc hàng chục tỷ đô la. Còn ông Milei, sau khi lên nắm quyền, từ chối vốn đầu tư của Trung Quốc, thân Mỹ, và căm ghét sâu sắc đường lối xã hội chủ nghĩa và các phần tử cánh tả trước đây, thậm chí trong cuộc phỏng vấn còn chỉ thẳng vào những người cánh tả xã hội chủ nghĩa đó là “rác rưởi” và tuyệt đối không nhượng bộ họ nửa bước.
Theo Epoch Times Hoa Ngữ