Last Updated on 22/09/2026 by TinHN Editor
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Mỹ từ ngày 23 đến 25/9/2026, theo lời mời của Tổng thống Donald Trump. Đây là chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên của lãnh đạo Trung Quốc tới Washington sau 11 năm, kể từ tháng 9/2015.
Bề ngoài, đây là chuyến đáp lễ sau khi ông Trump thăm Bắc Kinh hồi tháng 5. Nhưng lý do thật sự khiến chuyến đi này quan trọng lại nằm ở một mốc thời gian khác: đầu tháng 11/2026, khi hầu hết điều khoản của thỏa thuận đình chiến thương mại Mỹ – Trung ký tại Busan (Hàn Quốc) hết hiệu lực.
Với Việt Nam — nền kinh tế hưởng lợi rõ nhất từ việc chuỗi cung ứng dịch chuyển khỏi Trung Quốc — kết quả ba ngày này không phải chuyện xa xôi.
Lịch trình chuyến Tập Cận Bình thăm Mỹ
Nhà Trắng công bố lịch trình ngày 18/9, Tân Hoa xã xác nhận chuyến thăm ngày 21/9.
| Ngày (giờ Mỹ) | Nội dung |
|---|---|
| Thứ Tư 23/9 | Ông Tập và phu nhân Bành Lệ Viện đến căn cứ Andrews; ông Trump ra tận nơi đón |
| Thứ Năm 24/9, sáng | Lễ đón tại Bãi cỏ Nam Nhà Trắng với 479 quân nhân; máy bay ném bom tàng hình B-2 và bốn tiêm kích F-22 bay chào |
| Thứ Năm 24/9 | Bà Melania Trump và bà Bành Lệ Viện thăm Bảo tàng Nghệ thuật châu Á quốc gia Smithsonian |
| Thứ Năm 24/9, tối | Quốc yến tại Phòng Đông, Nhà Trắng |
| Thứ Sáu 25/9, sáng | Uống trà tại Phòng Đỏ, thăm Cơ quan Lưu trữ Quốc gia và chia tay tại đây |
Tổng thống tự ra sân bay đón là nghi thức hiếm thấy trong ngoại giao Mỹ — việc này thường do Ngoại trưởng hoặc quan chức lễ tân đảm nhận. Điểm chia tay tại Cơ quan Lưu trữ Quốc gia, theo Nhà Trắng, là để xem các tài liệu “có ý nghĩa quan trọng với quan hệ Mỹ – Trung” — một lựa chọn mang tính biểu tượng, nhấn mạnh chiều dài lịch sử của quan hệ hai nước.
Chi tiết quốc yến (thực đơn, khách mời) sẽ được Nhà Trắng công bố ngày 23/9. Các danh sách khách mời đang lan truyền trên mạng trước thời điểm đó đều chưa được xác nhận.
Vì sao lại là lúc này: mốc tháng 11
Ngày 30/10/2025, tại Busan, ông Trump và ông Tập đồng ý hạ nhiệt cuộc chiến thương mại. Theo tổng hợp của công ty tư vấn China Briefing, các điều khoản chính gồm:
| Biện pháp | Thay đổi | Hết hạn |
|---|---|---|
| Thuế “fentanyl” Mỹ áp lên hàng Trung Quốc | Giảm từ 20% xuống 10% | — |
| Thuế đối ứng bổ sung 24% | Tạm hoãn, giữ mức 10% | 9/11/2026 |
| Kiểm soát xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc (ban hành 9/10/2025) | Tạm hoãn một năm | 10/11/2026 |
| Phí cảng với tàu của nhau | Hai bên cùng tạm hoãn một năm | khoảng 10/11/2026 |
| Quy tắc “công ty liên kết 50%” của Mỹ | Tạm hoãn một năm | khoảng 10/11/2026 |
China Briefing ước tính riêng việc giảm thuế fentanyl đã kéo tổng mức thuế Mỹ áp lên hàng Trung Quốc từ khoảng 57% xuống 47%.
Điểm mấu chốt: gần như mọi điều khoản đều hết hạn cùng lúc, trong tuần thứ hai của tháng 11. Nếu không được gia hạn, thuế có thể tăng trở lại, hạn chế đất hiếm có thể quay về, chi phí vận tải biển có thể tăng — tất cả cùng một thời điểm.
Theo báo South China Morning Post (Hồng Kông), các quan chức cho rằng việc gia hạn “gần như chắc chắn”, nhưng hai bên vẫn bất đồng về thời hạn. Gia hạn bao lâu là con số đáng theo dõi nhất của chuyến thăm này.
5 vấn đề trên bàn đàm phán
1. Gia hạn đình chiến thương mại
Gia hạn một năm nghĩa là giữ nguyên hiện trạng. Gia hạn dài hơn — hoặc biến các khoản tạm hoãn thành cắt giảm lâu dài — mới là thay đổi thật sự. Còn nếu chỉ gia hạn ngắn, đó là dấu hiệu hai bên vẫn chưa đủ tin nhau để cam kết lâu dài.
2. Đất hiếm
Đất hiếm là con bài mạnh nhất của Trung Quốc. Khi Bắc Kinh mở rộng kiểm soát xuất khẩu hồi tháng 10/2025, một phần ngành sản xuất Mỹ gần như lập tức thiếu nguyên liệu — đây cũng là lý do lớn dẫn tới thỏa thuận Busan.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: Busan chỉ tạm hoãn đợt kiểm soát tháng 10/2025. Các hạn chế với 7 loại đất hiếm mà Trung Quốc áp dụng từ tháng 4/2025 vẫn còn hiệu lực. Tức là dù gia hạn suôn sẻ, sức ép từ đất hiếm vẫn chưa biến mất.
3. Chip và trí tuệ nhân tạo
Trong chuyến thăm Bắc Kinh tháng 5, Bộ Thương mại Mỹ đã cho phép bán chip Nvidia H200 cho khoảng 10 công ty Trung Quốc, trong đó có Alibaba, Tencent và ByteDance. Câu hỏi bây giờ là việc nới lỏng này có đi xa hơn hay dừng lại.
Theo SCMP, một kết quả có thể đạt được là cơ chế để hai chính phủ thông báo cho nhau về rủi ro an toàn AI — nhỏ, nhưng sẽ là kênh đối thoại chính thức đầu tiên về AI giữa hai cường quốc.
4. Đơn hàng lớn — và câu chữ trong hợp đồng
Ông Tập được cho là đi cùng một đoàn doanh nghiệp lớn. Có thể sẽ có các thông báo về Boeing (Trung Quốc đã đồng ý mua 200 máy bay hồi tháng 5), nông sản, và thành lập “ủy ban thương mại”, “ủy ban đầu tư” để xử lý tranh chấp.
Cần đọc kỹ các con số. Sau Busan, Nhà Trắng nói Trung Quốc sẽ mua ít nhất 25 triệu tấn đậu tương Mỹ mỗi năm từ 2026 đến 2028. Nhưng Bộ Thương mại Trung Quốc chỉ nói sẽ “mở rộng thương mại nông sản”, không xác nhận con số. Khi hai bên mô tả cùng một thỏa thuận bằng những câu chữ khác nhau, khoảng trống đó chính là nơi tranh cãi tiếp theo bắt đầu.
5. Iran
Cuộc chiến ở Iran là chủ đề không thể né. Tháng 5, hai bên đồng ý rằng Iran “không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân” và eo biển Hormuz phải được giữ thông suốt. Theo NPR, phía Mỹ dự kiến sẽ tiếp tục nêu vấn đề quan hệ kinh tế giữa Trung Quốc và Iran.
Mỗi bên muốn gì
Phía Trung Quốc nhấn mạnh sự ổn định. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Quách Gia Côn nói Trung Quốc muốn cùng Mỹ “làm phong phú nội hàm” của cái mà hai bên gọi là “quan hệ Trung – Mỹ ổn định chiến lược mang tính xây dựng”, đồng thời “kiểm soát thỏa đáng bất đồng”. Trọng tâm là giữ quan hệ trong trạng thái có thể dự đoán, chứ không phải giải quyết mọi tranh chấp.
Phía Mỹ, ít nhất qua cách báo chí Mỹ đặt vấn đề, quan tâm tới kết quả cụ thể: bao nhiêu máy bay, bao nhiêu tấn đậu tương, gia hạn bao lâu.
Đặt hai cách tiếp cận cạnh nhau sẽ thấy độ vênh. Trung Quốc muốn một khuôn khổ bền vững; Mỹ muốn những con số có thể mang về trong nước. Một chuyến thăm thành công là khi mỗi bên có đủ thứ để gọi là thắng lợi với công chúng của mình.
NPR đánh giá thẳng: sẽ có nhiều nghi lễ, nhưng đừng kỳ vọng nhiều cam kết chi tiết — về kỹ thuật, hai nước vẫn đang trong cuộc chiến thương mại.
Tập Cận Bình thăm Mỹ tác động tới Việt Nam thế nào
Khoảng cách thuế: lý do chuỗi cung ứng dịch về Việt Nam
Hiện hàng Việt Nam vào Mỹ chịu thuế đối ứng 20%, theo thỏa thuận Việt – Mỹ có hiệu lực từ tháng 8/2025. Hàng bị xác định là trung chuyển — tức hàng Trung Quốc “đội lốt” đi qua Việt Nam — chịu 40%.
Trong khi đó, tổng mức thuế Mỹ áp lên hàng Trung Quốc vẫn ở khoảng 47% sau Busan. Chính khoảng chênh lệch này là động lực lớn khiến doanh nghiệp chuyển sản xuất từ Trung Quốc sang Việt Nam.
Ba kịch bản sau tháng 11
| Kịch bản | Điều gì xảy ra | Tác động tới Việt Nam |
|---|---|---|
| Gia hạn, giữ nguyên thuế | Hiện trạng kéo dài thêm một năm | Khoảng chênh thuế giữ nguyên; dòng dịch chuyển chuỗi cung ứng tiếp tục ở nhịp hiện tại. Doanh nghiệp có thêm một năm để lên kế hoạch |
| Gia hạn kèm giảm thuế thêm cho Trung Quốc | Hàng Trung Quốc rẻ hơn khi vào Mỹ | Khoảng chênh thu hẹp → áp lực cạnh tranh tăng với hàng Việt Nam cùng phân khúc (dệt may, đồ gỗ, điện tử lắp ráp); động lực dời nhà máy sang Việt Nam giảm bớt |
| Đổ vỡ, thuế tăng trở lại | Thuế với Trung Quốc tăng, hạn chế đất hiếm quay về | Khoảng chênh nới rộng → thêm đơn hàng dịch chuyển sang Việt Nam, nhưng Mỹ cũng sẽ soi chặt hơn hàng trung chuyển (mức 40%) — rủi ro với doanh nghiệp dùng nhiều linh kiện Trung Quốc |
Nói ngắn gọn: căng thẳng Mỹ – Trung từng là cơ hội cho Việt Nam, nhưng cơ hội đó đi kèm rủi ro bị xem là “cửa sau”. Kịch bản ổn định nhất với doanh nghiệp Việt Nam lại chính là kịch bản gia hạn giữ nguyên hiện trạng — đủ khoảng chênh để giữ đơn hàng, không đủ căng để Mỹ siết kiểm tra.
Đất hiếm: vai trò của Việt Nam nhỏ hơn nhiều người nghĩ
Nhiều bài viết vẫn nhắc Việt Nam có trữ lượng đất hiếm “lớn thứ hai thế giới, 22 triệu tấn”. Con số này đã lỗi thời: năm 2025, Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) đã hạ ước tính trữ lượng đất hiếm của Việt Nam từ 22 triệu tấn xuống còn 3,5 triệu tấn.
Điều đó có nghĩa là nếu kiểm soát đất hiếm của Trung Quốc quay trở lại sau tháng 11, Việt Nam khó có thể trở thành nguồn thay thế đáng kể trong ngắn hạn — vừa vì trữ lượng được đánh giá lại thấp hơn nhiều, vừa vì năng lực chế biến đất hiếm vẫn tập trung phần lớn ở Trung Quốc.
Tỷ giá và thị trường
Quan hệ Mỹ – Trung dịu đi thường hỗ trợ đồng nhân dân tệ và tâm lý thị trường châu Á, có lợi gián tiếp cho chứng khoán và tỷ giá trong khu vực. Nhưng yếu tố vĩ mô lớn hơn trong tháng này vẫn là chính sách tiền tệ Mỹ: Cục Dự trữ Liên bang vừa tăng lãi suất 25 điểm cơ bản hồi giữa tháng 9. Một cuộc gặp thượng đỉnh êm đẹp không đủ để bù lại tác động đó.
Nhìn cả chuỗi: Busan – Bắc Kinh – Washington
| Thời điểm | Sự kiện |
|---|---|
| 9/2015 | Ông Tập thăm cấp nhà nước tới Mỹ lần gần nhất trước chuyến này |
| 30/10/2025 | Thượng đỉnh Busan, đình chiến thương mại |
| 13–15/5/2026 | Ông Trump thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc, mời ông Tập sang Mỹ |
| 23–25/9/2026 | Ông Tập Cận Bình thăm Mỹ |
| 9–10/11/2026 | Hàng loạt điều khoản đình chiến Busan hết hạn |
Mỗi cuộc gặp đều giữ cho quan hệ không trượt trở lại leo thang. Chuyến thăm tuần này là mắt xích thứ ba — và mốc tháng 11 là điểm cuối của cả chuỗi.
Kết luận
Chuyến Tập Cận Bình thăm Mỹ có đủ những nghi lễ ở mức cao nhất: tổng thống ra sân bay đón, B-2 và F-22 bay chào, quốc yến tại Nhà Trắng. Nhưng con số quyết định lại nằm ở phía sau: thỏa thuận Busan được gia hạn bao lâu trước khi hết hiệu lực ngày 9–10/11.
Với Việt Nam, kịch bản đáng mong đợi nhất không phải là Mỹ – Trung đối đầu gay gắt hơn, cũng không phải hai bên hòa hoãn hoàn toàn, mà là một sự ổn định có thể dự đoán — đủ để giữ lợi thế thuế hiện tại mà không khiến Mỹ siết chặt kiểm soát hàng trung chuyển.
Câu hỏi thường gặp
Tập Cận Bình thăm Mỹ khi nào? Từ 23 đến 25/9/2026, theo lời mời của Tổng thống Donald Trump. Tân Hoa xã công bố ngày 21/9, Nhà Trắng công bố lịch trình ngày 18/9.
Đây có phải lần đầu ông Tập tới Nhà Trắng? Không. Nhưng đây là chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên tới Washington sau 11 năm, kể từ tháng 9/2015.
Thỏa thuận đình chiến Busan là gì? Thỏa thuận Mỹ – Trung ngày 30/10/2025 tại Busan: Mỹ giảm thuế fentanyl từ 20% xuống 10% và tạm hoãn thuế đối ứng bổ sung 24%; Trung Quốc tạm hoãn một năm đợt kiểm soát xuất khẩu đất hiếm ban hành tháng 10/2025. Phần lớn điều khoản hết hạn ngày 9–10/11/2026.
Chuyến thăm ảnh hưởng thế nào tới Việt Nam? Chủ yếu qua khoảng chênh thuế. Hàng Việt Nam chịu thuế đối ứng 20% (hàng trung chuyển 40%), hàng Trung Quốc chịu tổng mức khoảng 47%. Nếu Mỹ giảm thêm thuế cho Trung Quốc, áp lực cạnh tranh với hàng Việt Nam tăng; nếu đình chiến đổ vỡ, đơn hàng có thể dịch sang Việt Nam nhiều hơn nhưng Mỹ sẽ kiểm tra hàng trung chuyển chặt hơn.
Việt Nam có trữ lượng đất hiếm lớn thứ hai thế giới không? Không còn đúng. Năm 2025, USGS đã hạ ước tính trữ lượng đất hiếm của Việt Nam từ 22 triệu tấn xuống 3,5 triệu tấn.
Khi nào biết danh sách khách mời quốc yến? Nhà Trắng cho biết sẽ công bố chi tiết quốc yến ngày 23/9. Các danh sách lan truyền trước đó chưa được xác nhận.
Nguồn tham khảo
- Nhà Trắng – Văn phòng Đệ nhất phu nhân công bố lịch trình chuyến thăm
- Tuổi Trẻ – Mỹ áp thuế đối ứng 20% cho hàng Việt Nam, cụ thể thế nào?
- The Investor – USGS hạ trữ lượng đất hiếm Việt Nam từ 22 triệu xuống 3,5 triệu tấn
- Today Why – Xi Jinping State Visit 2026: Why he’s visiting the White House and What’s really at stake