Những người trong cuộc cho biết sự kháng cự nội bộ lan rộng và tình trạng rối loạn chỉ huy là sự phủ quyết đối với quyền lực của nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình.
Sau khi Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương (CMC) Trương Hựu Hiệp và Tham mưu trưởng Bộ Tham mưu Liên hợp Lưu Chấn Lập bị đưa vào diện điều tra ngày 24/1, ít nhất hai chỉ thị do Văn phòng Tổng hợp Quân ủy Trung ương ban hành tới các chiến khu và tập đoàn quân đã bị phớt lờ hoặc chỉ được ghi nhận một cách thụ động. Các nguồn tin cho biết binh sĩ cơ sở trong quân đội đang bày tỏ sự bất mãn, hệ thống chỉ huy và kiểm soát của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đang có dấu hiệu rối loạn.
Ông Ruan, một nguồn tin tại Trung Quốc am hiểu về quân đội, nói với The Epoch Times rằng ban lãnh đạo cấp cao của Quân ủy Trung ương hiện chỉ còn lại hai nhân vật: nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình và Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trương Thăng Dân.
Ông Ruan cho biết, trong nội bộ quân đội, việc loại bỏ Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập — cả hai đều là những sĩ quan kỳ cựu bén rễ sâu trong hệ thống chỉ huy quân sự — đã bị diễn giải rộng rãi là một cuộc thanh trừng chính trị tập trung, gây ra sự phẫn nộ ở nhiều chiến khu.
Phản ứng trong hàng ngũ
Ông Ruan nói rằng tin tức về cuộc thanh trừng Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập lan truyền nhanh chóng trong các lực lượng vũ trang, gây ra những phản ứng nội bộ mạnh mẽ.
“Điều này đã làm xói mòn nghiêm trọng niềm tin vào việc ra quyết định ở cấp cao nhất,” ông Ruan nói, đồng thời lưu ý rằng nhiều sĩ quan hiện coi quá trình này là nhằm cưỡng ép lòng trung thành hơn là kỷ luật thể chế.
Ông Ruan cho biết vào cùng ngày các cuộc điều tra được công bố (24/1), Văn phòng Tổng hợp Quân ủy Trung ương đã ban hành ít nhất hai văn bản hướng dẫn các đơn vị quân đội phải “duy trì sự nhất quán với Trung ương Đảng và Quân ủy Trung ương”, đồng thời tổ chức các buổi học tập chính trị để nghiên cứu tư tưởng cộng sản và cam kết trung thành với chế độ.
Tuy nhiên, tại một số khu vực, những hướng dẫn đó đã bị đáp lại bằng sự im lặng. Một số đơn vị từ chối đưa ra tuyên bố công khai hoặc tổ chức các cuộc họp nội bộ. Một chỉ thị tiếp theo được ban hành vào ngày hôm sau — nhằm dập tắt phản ứng dữ dội đang gia tăng — đã không tạo ra thay đổi ý nghĩa nào, và sự tuân thủ vẫn ở mức tối thiểu.
Một cuộc rà soát các trang web quân sự và quốc phòng chính thức của The Epoch Times trong những ngày sau cuộc thanh trừng cho thấy không có tuyên bố công khai về lòng trung thành từ các chiến khu hoặc các quân chủng lớn — một sự vắng bóng mà các nguồn tin cho là cực kỳ bất thường trong văn hóa chính trị của PLA.
“Kênh chỉ huy các mệnh lệnh quân sự cấp cao nhất hiệu quả đã bị đình trệ,” một nguồn tin thân cận với quân đội, người yêu cầu giấu tên vì sợ bị trả thù, nói với The Epoch Times.
“Từ các chỉ huy đến những binh lính bình thường, sự bất mãn với Quân ủy Trung ương đang lan rộng. Lệnh được ban hành, nhưng không ai coi trọng chúng.”
Chế giễu là một dấu hiệu thách thức
Cùng nguồn tin này cho biết một số nhân viên quân sự cơ sở đã công khai chế giễu ông Tập, sử dụng biệt danh “bao tử” (bánh bao hấp), một cách gọi mang tính xúc phạm.
Hành vi tương tự cũng được báo cáo tại Chiến khu Đông bộ của PLA. Một thành viên gia đình của một sĩ quan đang tại ngũ xác nhận với The Epoch Times rằng một số binh sĩ đã lén lút gọi ông Tập bằng những cái tên mà vào những năm trước đó là điều không tưởng.
“Trong bối cảnh quân sự, điều này có nghĩa là quyền lực của vị tổng tư lệnh tối cao không còn được công nhận nữa,” thành viên gia đình này nói với The Epoch Times.
“Một khi các mệnh lệnh từ cấp trên không còn được coi là tuyệt đối, thì bất kỳ cuộc thảo luận nào về huy động chiến tranh đều mất đi nền tảng — không ai thèm mạo hiểm mạng sống vì ông nữa.”
Ông Hu, một người tốt nghiệp học viện quân sự Trung Quốc, nói với The Epoch Times rằng tình huống này hiếm thấy trong lịch sử.
“Những gì chúng ta đang thấy hiện nay — sự kháng cự từ dưới lên — là chưa từng có tiền lệ,” ông nói.
Ông lưu ý rằng các chỉ thị của Quân ủy Trung ương theo truyền thống sẽ được tiếp nối bằng các tuyên bố trung thành dồn dập ngay lập tức trên tất cả các bộ chỉ huy. Sự “im lặng tập thể” hiện nay, theo ông, được coi là một sự bác bỏ trực tiếp quyền lực của ông Tập trong nội bộ quân đội.
“Họ đã chuẩn bị để bắt người, nhưng họ rõ ràng đã đánh giá thấp phản ứng ngược từ bên trong,” ông Hu nói.
Theo ông Hu, nếu Bắc Kinh tiếp tục thúc đẩy các vụ án chống lại Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập mà không có những điều chỉnh thực chất, Quân ủy Trung ương có nguy cơ mất quyền kiểm soát hiệu quả đối với bộ máy quân sự khổng lồ của Trung Quốc.
“Cái giá về chính trị và an ninh của chế độ sẽ vượt xa lợi ích của việc loại bỏ một vài cá nhân,” ông Hu nhận định.
Truyền thông nhà nước Trung Quốc Tân Hoa Xã đưa tin vào ngày 27/1 — ba ngày sau khi Trương Hựu Hiệp bị cách chức — ông Tập đã xuất hiện công khai lần đầu tiên kể từ cuộc thanh trừng, gặp gỡ Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo. Các bức ảnh chính thức cho thấy ông Tập đang phát biểu, nhưng không có đề cập nào đến tình hình quân đội.
Mất cân bằng cấu trúc ở cấp cao
Học giả quân sự Yuan sống tại Trung Quốc cho biết một cấu trúc Quân ủy Trung ương bị chi phối bởi ông Tập và Trương Thăng Dân không đủ khả năng để chỉ huy một lực lượng chiến đấu hiện đại.
Ông Yuan nói rằng Trương Thăng Dân đã dành phần lớn sự nghiệp trong các vai trò chính trị và kỷ luật, thiếu kinh nghiệm tác chiến thực tế, trong khi các sĩ quan quân đội chuyên nghiệp tiếp tục chi phối hệ thống chỉ huy của PLA.
Quân đội Trung Quốc từ lâu đã hoạt động dưới một cấu trúc kép tách biệt giữa giám sát chính trị và chỉ huy quân sự chuyên nghiệp. Việc nhắm mục tiêu vào Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập — cả hai đều là biểu tượng của hệ thống sĩ quan tác chiến — được coi là làm xáo trộn sự cân bằng nội bộ đó, điều này giải thích cho sự lan rộng nhanh chóng của sự kháng cự.
Nhiều nguồn tin nói với The Epoch Times rằng trừ khi ban lãnh đạo chế độ đảo ngược lộ trình hoặc trả tự do cho hai vị tướng, Quân ủy Trung ương có thể dần mất đi khả năng thực thi quyền chỉ huy tuyệt đối đối với khoảng 2 triệu quân thường trực của Trung Quốc.
Nguồn: The Epoch Times