Trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông leo thang, đàm phán Mỹ Iran đang trở thành tâm điểm chú ý toàn cầu. Từ thỏa thuận hạt nhân JCPOA lịch sử năm 2015 đến các vòng thương lượng gián tiếp gay cấn năm 2025-2026 dưới thời Tổng thống Trump, quan hệ Mỹ – Iran luôn là “điểm nóng” địa chính trị. Tin Hôm Nay phân tích toàn diện lịch sử, các vấn đề cốt lõi, tiến triển mới nhất tháng 4/2026 và triển vọng tương lai của đàm phán Mỹ Iran, giúp nắm rõ bức tranh toàn cảnh.
Cập nhật kết quả đàm phán ngày 12/4
- Sau ngày đàm phán kéo dài 21 tiếng đồng hồ, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance hôm Chủ nhật tuyên bố rằng nhóm đàm phán của ông sẽ rời Pakistan mà không đạt được thỏa thuận nào. Ông Vance cho biết Iran đã chọn không chấp nhận các điều khoản của Mỹ, bao gồm cam kết không chế tạo vũ khí hạt nhân.
- Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran cho biết: “Đương nhiên, ngay từ đầu chúng ta không nên kỳ vọng đạt được thỏa thuận chỉ trong một phiên họp. Không ai có kỳ vọng như vậy cả” . Ông nói Tehran “tin tưởng rằng các cuộc tiếp xúc giữa chúng tôi và Pakistan, cũng như với các nước bạn bè khác trong khu vực, sẽ tiếp tục”.
- Hãng thông tấn Tasnim của Iran dẫn lời một “nguồn tin am hiểu” cho biết Iran không vội vàng đàm phán, theo Reuters đưa tin – và chừng nào Mỹ chưa đồng ý với một “thỏa thuận hợp lý”, tình hình ở eo biển Hormuz sẽ không thay đổi.
- Việc mở cửa eo biển Hormuz – điểm nghẽn đối với 1/5 nguồn cung dầu mỏ của thế giới – là yêu cầu chính của Mỹ để chấm dứt chiến tranh ở Iran.
- Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar hôm Chủ nhật khẳng định Washington và Tehran phải tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn , sau khi các cuộc đàm phán kéo dài giữa hai bên nhằm chấm dứt chiến tranh ở Trung Đông kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào.
- Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm thứ Bảy tuyên bố rằng Israel vẫn cam kết tiếp tục chống lại Iran . “Dưới sự lãnh đạo của tôi, Israel sẽ tiếp tục chiến đấu chống lại chế độ khủng bố của Iran và các lực lượng ủy nhiệm của nó”, ông Netanyahu viết trên mạng xã hội. Israel không tham dự cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran.
- Quân đội Mỹ cho biết họ “đã bắt đầu chuẩn bị các điều kiện để rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz” trong một bản cập nhật được công bố chiều thứ Bảy , nói rằng hai tàu khu trục của hải quân đã đi qua eo biển này.
Cập nhật đàm phán Mỹ Iran ngày 11/4:
Tính đến ngày 11/4/2026, Mỹ và Iran đang chuẩn bị bước vào vòng đàm phán trực tiếp quan trọng tại Islamabad (Pakistan) để chuyển đổi lệnh ngừng bắn tạm thời 2 tuần (bắt đầu từ khoảng 7-8/4/2026) thành thỏa thuận lâu dài hơn, chấm dứt cuộc xung đột kéo dài khoảng 6 tuần (2026 Iran war).
Phái đoàn hai bên
- Mỹ do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu, cùng các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner.
- Iran cử Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf cùng Ngoại trưởng Abbas Araghchi dẫn đầu phái đoàn (khoảng 70 người, bao gồm chuyên gia kinh tế, an ninh, chính trị).
- Phái đoàn Iran đã đến Islamabad, Mỹ cũng đang trên đường (sau chặng dừng tại Paris). Pakistan đóng vai trò trung gian, với an ninh nghiêm ngặt nhất từ trước đến nay (quân đội và lực lượng bán quân sự được huy động).
Ngừng bắn mong manh:
Lệnh ngừng bắn được công bố sau các cuộc đàm phán gián tiếp qua Pakistan và Oman. Mỹ và Israel tạm dừng không kích Iran, Iran cam kết mở lại Eo biển Hormuz (đường vận chuyển dầu quan trọng toàn cầu). Tuy nhiên, lệnh ngừng bắn đang bị thử thách:
- Israel tiếp tục tấn công Lebanon (nhắm vào Hezbollah), khiến Iran đòi ngừng bắn toàn diện ở Lebanon trước khi đàm phán chính thức.
- Iran vẫn kiểm soát chặt Eo biển Hormuz, gây gián đoạn dòng dầu (Mỹ cáo buộc vi phạm, Iran khẳng định sẽ mở có kiểm soát).
- Cả hai bên cáo buộc lẫn nhau vi phạm, theo Reuters.
Tổng thống Trump mô tả đây là “cơ sở đàm phán khả thi” dựa trên đề xuất 10 điểm của Iran, đồng thời khẳng định Mỹ đã đạt hầu hết mục tiêu quân sự. Phó Tổng thống Vance cho biết ông “tin đàm phán sẽ tích cực” và Trump đã đưa ra “hướng dẫn rõ ràng”, nhưng cảnh báo Iran “đừng chơi trò” với Mỹ, theo CBS News.
Các vấn đề cốt lõi đang tranh cãi
Iran đưa ra đề xuất 10 điểm làm nền tảng (theo Trump), trong đó nhấn mạnh:
- Quyền làm giàu uranium (Iran khẳng định đây là quyền “không thể tước bỏ” cho mục đích hòa bình).
- Nâng dỡ toàn bộ cấm vận (primary & secondary sanctions), giải phóng tài sản bị đóng băng.
- Kiểm soát và thu phí qua Eo biển Hormuz, bồi thường thiệt hại chiến tranh.
- Ngừng bắn ở Lebanon, rút quân Mỹ khỏi khu vực, đảm bảo an ninh và không xâm lược.
Mỹ (dưới chính quyền Trump) kiên quyết bác bỏ một số điểm:
- Không cho phép làm giàu uranium trong lãnh thổ Iran (Trump lặp lại nhiều lần: “no enrichment”, sẽ hợp tác với Iran để loại bỏ toàn bộ vật liệu hạt nhân).
- Mở hoàn toàn Eo biển Hormuz mà không cho Iran thu phí tự do.
- Không cam kết ngừng bắn Lebanon (Israel coi đây là vấn đề riêng) và không rút quân khu vực.
Đàm phán Mỹ Iran ngày 30/3/2026:
- Trong bài đăng mới nhất trên Truth Social, ông Trump tuyên bố rằng Mỹ đang “thảo luận nghiêm túc” với một “chế độ mới và hợp lý hơn” để chấm dứt chiến tranh với Iran, nhưng đe dọa sẽ “xóa sổ” đảo Kharg có vị trí chiến lược quan trọng của Iran nếu không đạt được thỏa thuận trong thời gian ngắn.
- Ông Trump viết hôm 30/3: “Đã có những tiến bộ đáng kể, nhưng nếu vì bất kỳ lý do gì mà một thỏa thuận không sớm đạt được, điều rất có thể sẽ xảy ra, và nếu eo biển Hormuz không ngay lập tức “mở cửa cho giao thương”, chúng ta sẽ kết thúc “chuyến đi” tuyệt vời của mình ở Iran bằng cách cho nổ tung và xóa sổ hoàn toàn tất cả các nhà máy điện, giếng dầu và đảo Kharg (và có thể cả các nhà máy khử muối!), những nơi mà chúng ta cố tình chưa “đụng đến”“
Chiến tranh Iran Mỹ 2026: Tình hình mới nhất
Triển vọng đàm phán
Tích cực ngắn hạn:
- Cả hai bên đều cần “cửa thoát” sau cuộc chiến (Mỹ tuyên bố đã “thắng” về quân sự, Iran vẫn giữ được khả năng răn đe qua Hormuz và tên lửa).
- Pakistan gọi đây là “make or break” (thành hay bại).
- Thị trường dầu mỏ và chứng khoán toàn cầu đang tăng nhẹ trước kỳ vọng đàm phán.
- Thành công tối thiểu là gia hạn ngừng bắn thêm và tránh leo thang ngay lập tức.
Thách thức lớn và triển vọng dài hạn:
- Khoảng cách quá sâu về hạt nhân, cấm vận và Lebanon → chuyên gia đánh giá rất khó đạt thỏa thuận toàn diện ngay lập tức (cần “nhiều thời gian, kiên nhẫn và kỹ năng ngoại giao”).
- Iran cho rằng mình đang ở vị thế mạnh hơn sau chiến tranh (kiểm soát Hormuz, kinh tế Mỹ và thế giới bị ảnh hưởng). Mỹ khẳng định Iran “không còn lá bài”.
- Nhiều nhà phân tích (như Trita Parsi, Andreas Krieg) nhận định: Mỹ khó dùng sức mạnh quân sự đe dọa thêm vì đã dùng rồi mà chưa đạt mục tiêu thay đổi chế độ hay triệt phá hoàn toàn chương trình hạt nhân. Đàm phán có thể kéo dài, với nguy cơ cao đổ vỡ nếu một bên cảm thấy bị “chơi”.
1. Lịch sử quan hệ Mỹ – Iran: Từ đồng minh đến đối đầu
Quan hệ Mỹ – Iran từng thân thiết những năm 1950-1970, khi Mỹ hỗ trợ Shah Mohammad Reza Pahlavi. Cách mạng Hồi giáo 1979 lật đổ Shah, dẫn đến khủng hoảng con tin và cắt đứt quan hệ ngoại giao. Trong hơn 40 năm sau đó, hai bên đối đầu gay gắt qua chương trình hạt nhân Iran, hỗ trợ lực lượng ủy nhiệm (Hezbollah, Houthis, Hamas) và lệnh trừng phạt kinh tế của Mỹ.
Chương trình hạt nhân Iran bắt đầu từ những năm 1950 dưới sự hỗ trợ của Mỹ, nhưng sau 1979 trở thành mối lo ngại an ninh toàn cầu. IAEA liên tục báo cáo Iran làm giàu uranium gần mức vũ khí, dù Tehran khẳng định chỉ phục vụ mục đích hòa bình.
2. Thỏa thuận JCPOA 2015 – Bước ngoặt rồi sụp đổ
Năm 2015, dưới thời Tổng thống Barack Obama, Mỹ và nhóm P5+1 (Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc, Đức) ký Kế hoạch Hành động Chung Toàn diện (JCPOA) với Iran. Thỏa thuận giới hạn mức làm giàu uranium của Iran ở 3,67%, giảm số máy ly tâm, chuyển kho uranium giàu, đổi lấy dỡ bỏ một phần trừng phạt.
Tuy nhiên, năm 2018, Tổng thống Donald Trump rút Mỹ khỏi JCPOA, áp dụng chính sách “áp lực tối đa” với hàng trăm lệnh trừng phạt. Iran đáp trả bằng cách vi phạm dần các cam kết JCPOA, làm giàu uranium lên 60% (gần mức vũ khí). Các vòng đàm phán gián tiếp dưới thời Biden (2021-2024) thất bại do bất đồng về dỡ trừng phạt và quyền làm giàu uranium.
3. Bối cảnh dẫn đến đàm phán 2025-2026: Xung đột và khủng hoảng nội bộ Iran
Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt:
- Tháng 3/2025: Tổng thống Trump gửi thư tối hậu thư 60 ngày cho Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei, đòi tháo dỡ hoàn toàn chương trình hạt nhân, dừng hỗ trợ lực lượng ủy nhiệm.
- Tháng 6/2025: Israel và Mỹ phối hợp không kích các cơ sở hạt nhân Iran (Natanz, Fordow, Isfahan) trong “Chiến tranh 12 ngày”, giết chết nhiều lãnh đạo và nhà khoa học hạt nhân.
- Cuối 2025 – đầu 2026: Biểu tình lớn tại Iran do kinh tế suy sụp, thiếu điện và lạm phát kỷ lục.
Những sự kiện này buộc Iran phải ngồi vào bàn đàm phán gián tiếp qua Oman làm trung gian.
4. Tiến triển đàm phán 2025: 5 vòng gián tiếp nhưng không đột phá
Các vòng đàm phán 2025 diễn ra tại Muscat (Oman) và Rome (Italy):
- Vòng 1-3 (tháng 4/2025): Iran đề xuất 3 giai đoạn giảm làm giàu tạm thời, khôi phục thanh sát IAEA đổi lấy dỡ trừng phạt. Mỹ đòi “zero enrichment” (không làm giàu) và chuyển toàn bộ kho uranium.
- Vòng 4-5 (tháng 5/2025): Bất đồng lớn về kho uranium 60% và cam kết không rút khỏi thỏa thuận. Trump tuyên bố “không hài lòng” và đe dọa quân sự.
Tháng 6/2025, đàm phán đổ vỡ sau các cuộc không kích.
5. Đàm phán Mỹ Iran 2026: Tiến triển nóng bỏng tháng 3
Sau các cuộc tấn công năm 2025, đàm phán tái khởi động đầu năm 2026:
- Vòng 1 (6/2/2026, Muscat): Gián tiếp qua Oman, Mỹ do Steve Witkoff và Jared Kushner dẫn dắt. Iran đánh giá “bước khởi đầu tốt”, nhưng Mỹ nghi ngờ.
- Vòng 3 (26/2/2026, Geneva): Tiến bộ về một số vấn đề hạt nhân, nhưng không đạt thỏa thuận. Oman hoan nghênh “tiến triển đáng kể”.
Tháng 3/2026 – Cập nhật mới nhất:
- Tổng thống Trump hoãn tấn công hạ tầng năng lượng Iran 5 ngày để “tạo không gian đàm phán”.
- Mỹ gửi kế hoạch 15 điểm qua Pakistan, bao gồm: tháo dỡ cơ sở hạt nhân, dừng làm giàu uranium, giới hạn tên lửa đạn đạo, chấm dứt hỗ trợ proxy, mở Eo biển Hormuz, đổi lấy dỡ trừng phạt và bồi thường một phần.
- Ông Trump tuyên bố “đã đạt đồng thuận trên hầu hết các vấn đề lớn”, Iran sẵn sàng “phần thưởng lớn” về dầu khí và Hormuz.
- Iran bác bỏ mạnh mẽ, gọi là “tin giả” và “đầu hàng hoàn toàn”. Tehran đưa ra 5 điều kiện ngược: chấm dứt tấn công, bồi thường chiến tranh, công nhận chủ quyền Hormuz, dỡ trừng phạt toàn diện.
Đàm phán vẫn gián tiếp qua Ai Cập, Qatar, Oman. Chưa có gặp trực tiếp cấp cao.
6. Các vấn đề cốt lõi trong đàm phán Mỹ Iran
| Vấn đề | Yêu cầu của Mỹ | Quan điểm Iran | Tình trạng hiện tại |
|---|---|---|---|
| Chương trình hạt nhân | Zero enrichment, tháo dỡ Natanz/Fordow | Quyền làm giàu hòa bình (NPT) | Bất đồng lớn |
| Kho uranium | Chuyển ra nước thứ ba hoặc pha loãng | Giữ một phần, pha loãng 60% | Đang thương lượng |
| Tên lửa đạn đạo | Giới hạn tầm bắn và số lượng | Không đàm phán | Iran kiên quyết bác |
| Lực lượng ủy nhiệm | Chấm dứt hỗ trợ Hezbollah, Houthis, Hamas | Không nằm trong đàm phán hạt nhân | Phần của kế hoạch 15 điểm |
| Trừng phạt kinh tế | Dỡ dần sau khi Iran tuân thủ | Dỡ ngay lập tức và toàn diện | Cốt lõi bất đồng |
| Eo biển Hormuz | Bảo đảm an ninh hàng hải | Chủ quyền tuyệt đối, không đàm phán | Iran “xuống nước” tạm thời |
7. Phản ứng quốc tế và vai trò các bên
- Israel: Phản đối mạnh, lo ngại thỏa thuận “quá nhượng bộ”.
- Châu Âu (Anh, Pháp, Đức): Ủng hộ đàm phán nhưng cảnh báo snapback sanctions nếu thất bại.
- Nga – Trung Quốc: Hỗ trợ Iran, phản đối trừng phạt đơn phương.
- Oman & Qatar: Trung gian quan trọng nhất hiện nay.
8. Triển vọng tương lai của đàm phán Mỹ Iran
- Kịch bản tích cực: Hai bên đạt thỏa thuận tạm thời 1 tháng ngừng bắn, tiến tới ký “thỏa thuận 15 điểm” trước hè 2026. Iran được dỡ một phần trừng phạt, Mỹ đảm bảo không tấn công.
- Kịch bản tiêu cực: Iran kiên quyết giữ quyền làm giàu → Mỹ-Israel tiếp tục không kích → leo thang chiến tranh khu vực.
- Yếu tố quyết định: Kinh tế Iran suy kiệt, áp lực từ dân chúng và khả năng Trump “làm ăn” với Iran (dầu khí, đầu tư). Nhiều chuyên gia nhận định khả năng thỏa thuận cao hơn JCPOA cũ nhờ Iran đang ở vị thế yếu.
Kết luận: Đàm phán Mỹ Iran – Hy vọng hòa bình?
Tóm lại, vòng đàm phán Islamabad đang là “cơ hội cuối” để hai bên tránh quay lại chiến tranh. Kết quả sẽ rõ nét trong vài ngày tới (có thể gia hạn ngừng bắn hoặc công bố khung thỏa thuận ban đầu). Tình hình vẫn rất biến động, phụ thuộc vào mức độ linh hoạt của cả hai bên về vấn đề cấm vận và hạt nhân. Tôi sẽ cập nhật thêm nếu có diễn biến mới.
Bạn quan tâm đến đàm phán Mỹ Iran? Hãy theo dõi cập nhật mới nhất từ TodayWhy, Epoch Times và các nguồn uy tín. Bình luận bên dưới ý kiến của bạn về khả năng thành công của vòng đàm phán này!
(Bài viết được tổng hợp từ các nguồn tin cậy, cập nhật đến 11/4/2026. Tình hình có thể thay đổi nhanh chóng.)