Last Updated on 30/10/2026
Gần đây hàng loạt quốc gia từ Châu Âu, Bắc Mỹ đến Châu Á đồng loạt phát đi các thông điệp yêu cầu người dân dự trữ nước, thực phẩm và các thiết bị sinh tồn thiết yếu. Nguyên nhân của hiện tượng này là gì?
Sự thay đổi đột ngột trong chính sách công này không phải là một sự trùng hợp ngẫu nhiên. Nó phản ánh một sự chuyển dịch lớn trong chiến lược an ninh quốc gia của các nước phát triển, chuyển từ việc nhà nước bao bọc toàn diện sang việc xây dựng “khả năng phục hồi cộng đồng”. Dưới đây là bức tranh toàn cảnh về lý do tại sao các quốc gia đang thúc giục công dân của họ sẵn sàng đối phó với khủng hoảng, cùng với các hướng dẫn chuẩn bị cụ thể.
Ba Trụ Cột Khủng Hoảng: Tại Sao Các Chính Phủ Hành Động Ngay Lúc Này?
Thông điệp khẩn cấp từ các chính phủ không xuất phát từ một mối đe dọa đơn lẻ ngày mai, mà là sự hội tụ của ba rủi ro mang tính hệ thống đang định hình lại cấu trúc an ninh toàn cầu trong năm 2026.
1.Chủ Nghĩa Khủng Bố Do Nhà Nước Tài Trợ và Chiến Tranh Lai
Tại Vương quốc Anh, Bộ trưởng Quốc phòng Wes Streeting đã đưa ra những cảnh báo cụ thể nhất trong nhiều thập kỷ. Phát biểu tại lễ khai trương nhà máy sản xuất nòng súng xe tăng mới của tập đoàn Rheinmetall (Đức) tại Telford, West Midlands, ông Streeting nhấn mạnh rằng công chúng cần chuẩn bị cho các hành động phá hoại chưa đạt đến ngưỡng chiến tranh tổng lực.
“Các thuật ngữ như ‘chiến tranh lai’ hay ‘mối đe dọa vùng xám’ không phản ánh và truyền đạt chính xác cho công chúng về những gì tôi muốn gọi là ‘chủ nghĩa khủng bố do nhà nước tài trợ’,” Bộ trưởng Streeting khẳng định. “Vì vậy, trước những mối đe dọa đó, không phải là giả thuyết mà là có thật, và không phải ở nơi khác mà ngày càng hiện hữu ngay tại đây, chúng ta phải tăng cường và nghiêm túc xem xét khả năng ứng phó của mình.”
“Điều quan trọng là chúng ta cần hỏi các gia đình và doanh nghiệp rằng, họ đã chuẩn bị chưa? Họ đã sẵn sàng chưa? Họ có biết cách ứng phó trong trường hợp gặp phải những thách thức thường nhật không?”
Những mối đe dọa này không còn nằm trên lý thuyết. Châu Âu đã trở nên ngày càng cảnh giác trước các nỗ lực phá hoại từ các quốc gia thù địch, nhằm mục đích gây gián đoạn hạ tầng hoặc đe dọa trực tiếp đến an toàn dân sự. Các mối nguy này bao gồm việc phát hiện một máy bay không người lái chứa đầy chất nổ tại sân bay Leipzig (Đức) vào tháng 8, cùng hàng loạt vụ nổ và hỏa hoạn tại các cơ sở quốc phòng trên khắp lục địa. Bên cạnh đó, Hải quân Hoàng gia Anh đã liên tục theo dõi các tàu gián điệp đang giám sát các đường ống ngầm và cáp quang biển kết nối Anh với lục địa Châu Âu. Một cuộc tấn công vào hệ thống cáp ngầm này sẽ cắt đứt thông tin liên lạc và hệ thống tài chính chỉ trong chớp mắt.
2. Sự Đổ Vỡ Của Cơ Sở Hạ Tầng Công Nghệ Đám Mây
Thế giới hiện đại được xây dựng trên một nền tảng kỹ thuật số cực kỳ mỏng manh. Cảnh báo “Be Ready” (Hãy Sẵn Sàng) của chính phủ Anh được đưa ra ngay sau khi 32 trang web của chính phủ nước này phải ngoại tuyến khẩn cấp. Đây là một biện pháp phòng ngừa nhằm đối phó với việc phát hiện ra một lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng trong ngôn ngữ lập trình PHP – ngôn ngữ đang được sử dụng bởi hàng triệu trang web trên toàn cầu. Trung tâm An ninh Mạng Quốc gia Anh đã phải gửi đi 50,000 cảnh báo cho các tổ chức bị ảnh hưởng.
Xa hơn về phía nam Châu Âu, một minh chứng kinh hoàng về sự sụp đổ hạ tầng đã diễn ra vào tháng 4 năm 2025. Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đột ngột mất điện trong nhiều giờ do một sự cố sụp đổ dây chuyền bắt nguồn từ sự bất ổn điện áp trong mạng lưới. Khoảng 55 triệu người đã bị ảnh hưởng trong sự cố mất điện tồi tệ nhất tại Châu Âu trong lịch sử hiện đại. Khi lưới điện sập, hệ thống thanh toán thẻ tín dụng, máy bơm nước sạch, trạm xăng và mạng viễn thông đều vô hiệu hóa. Sự phụ thuộc quá mức vào công nghệ đã biến các quốc gia phát triển thành những “gã khổng lồ chân đất sét”.
3. Thời Tiết Cực Đoan và Siêu El-Nino
Sự gián đoạn không chỉ đến từ con người mà còn từ thiên nhiên. Hiện tượng “siêu El-Nino” đang được dự báo có thể biến năm 2027 thành năm nóng nhất từng được ghi nhận trong lịch sử nhân loại. Các kiểu thời tiết bất định này đe dọa trực tiếp đến chuỗi cung ứng lương thực toàn cầu và hệ thống năng lượng.
Tại Anh, chiến dịch tích trữ được tính toán thời điểm ra mắt ngay trước mùa bão mùa đông. Các cơn bão dữ dội những năm gần đây, điển hình như bão Goretti vào tháng 1, với sức gió lên tới gần 100 dặm/giờ, đã khiến hàng chục nghìn ngôi nhà ở khu vực Midlands, Tây Nam nước Anh và xứ Wales rơi vào cảnh mất điện diện rộng. Nhận thức được rủi ro này, Ủy ban Châu Âu (European Commission) đã công bố Chiến lược Liên minh Chuẩn bị (Preparedness Union Strategy) từ tháng 3 năm 2025, thừa nhận rằng Châu Âu đang đối mặt với sự gia tăng của cả căng thẳng địa chính trị lẫn thảm họa thiên nhiên do biến đổi khí hậu.
Bản Đồ Chính Sách: Mức Độ Khuyến Cáo Khẩn Cấp Theo Từng Quốc Gia
Trên toàn cầu, các mức độ cảnh báo và thời gian yêu cầu tích trữ có sự khác biệt lớn dựa trên đánh giá rủi ro địa chính trị và vị trí địa lý của từng quốc gia.
1. Tiêu Chuẩn 72 Giờ (3 Ngày): Mức Cơ Sở Toàn Cầu
Việc có sẵn nguồn cung cấp khẩn cấp trong khoảng thời gian 3 ngày là lời khuyên phổ biến nhất, dựa trên nguyên tắc quản lý thảm họa: đây là khoảng thời gian tối thiểu để các lực lượng cứu hộ của nhà nước có thể dọn dẹp đường sá và tiếp cận các khu vực bị cô lập.
- Vương quốc Anh: Chiến dịch “Be Ready” do Văn phòng Nội các phát động chỉ đạo mọi người dân chuẩn bị lương thực và nước uống cho 72 giờ. Thủ tướng Anh Andy Burnham thậm chí đã chia sẻ rất đời thường trên kênh BBC Radio: “Tôi rất thích ăn đậu, vì vậy tôi có rất nhiều đậu trong tủ bếp, và cả súp nữa. Tôi nghĩ đó là những thứ thiết yếu mà tôi khuyên mọi người nên có.”
- Pháp: Chính quyền các địa phương cũng đang ráo riết hành động. Một tài khoản mạng xã hội của chính quyền vùng Normandy (Pháp) đã phát đi thông điệp khẩn thiết: “Đừng chờ đợi tình trạng khẩn cấp xảy ra: hãy chuẩn bị ngay từ bây giờ!”
- Các quốc gia khác: Canada, Nhật Bản, Mexico, Hà Lan, Nam Phi (cụ thể là thành phố Cape Town) và Úc (đặc biệt là khu vực Tây Úc thường xuyên có bão nhiệt đới) đều lấy mốc 72 giờ làm chuẩn mực để khuyến cáo các hộ gia đình tự bảo vệ mình.
- Cơ quan Quản lý Thảm họa Quốc gia Ấn Độ khuyến cáo các hộ gia đình nên chuẩn bị bộ dụng cụ khẩn cấp phòng chống thiên tai nhưng không quy định thời hạn cụ thể.
2. Tiêu Chuẩn Trung Dài Hạn (1 Tuần đến 10 Ngày): Khu Vực Bắc Âu và Đức
Tại các quốc gia gần tiền tuyến của các cuộc xung đột hoặc có truyền thống phòng thủ dân sự mạnh mẽ, mức độ yêu cầu cao hơn rất nhiều.
- Thụy Điển và Na Uy: Hai quốc gia Bắc Âu này khuyến cáo người dân dự trữ nhu yếu phẩm đủ dùng trong khoảng một tuần. Sự chuẩn bị này bao gồm cả việc đối phó với mùa đông khắc nghiệt và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng hàng hải.
- Đức: Nước Đức hiện đang giữ mốc khuyến cáo dân sự cao nhất ở Châu Âu, yêu cầu các hộ gia đình dự trữ thực phẩm và vật tư khẩn cấp đủ dùng trong tối đa 10 ngày.
3. Hướng Tiếp Cận Mở Rộng: Hoa Kỳ và Sáng Kiến Của Lầu Năm Góc
Tại Hoa Kỳ, lời khuyên dành cho dân thường mang tính tổng quát hơn, nhưng các động thái quân sự lại cho thấy mức độ nghiêm trọng cực cao.
- Dân sự: Cơ quan An ninh Nội địa Hoa Kỳ (DHS), thông qua trang web chính thức Ready.gov, khuyến cáo: “Chuẩn bị sẵn sàng có nghĩa là có đủ thức ăn, nước uống và các vật dụng khác của riêng bạn để tồn tại trong vài ngày.” Cựu Phó Giám đốc FBI và podcaster bảo thủ Dan Bongino gần đây cũng đã nhấn mạnh trên chương trình của mình: “Cách để giảm bớt sự lo lắng và hoảng loạn trong những thời điểm hỗn loạn là phải chuẩn bị sẵn sàng.” (Bongino là người từng lãnh đạo FBI trong chiến dịch “Summer Heat” lịch sử, bắt giữ hơn 8,000 tội phạm bỏ trốn).
- Quân sự (Sáng kiến FORTRESS): Vào ngày 30 tháng 9 năm 2026, Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Pete Hegseth đã công bố một bản ghi nhớ chấn động có tên gọi FORTRESS (Federal Operations for Resilience, Troop Resources, Energy, Supply and Survivability). Sáng kiến này yêu cầu các căn cứ quân sự của Mỹ phải có khả năng vận hành độc lập, hoàn toàn không phụ thuộc vào nguồn cung cấp bên ngoài trong ít nhất 90 ngày nếu xảy ra xung đột lớn cắt đứt chuỗi cung ứng truyền thống. Ông Hegseth gọi đây là “chính sách bảo hiểm của quốc gia”.
Các quốc gia phát thông báo về chuẩn bị ứng phó khẩn cấp
Dưới đây là danh sách các quốc gia có kho dự trữ và đã thông báo về chuẩn bị ứng phó khẩn cấp, theo Newsweek:
- Châu Âu: Vương quốc Anh, Ireland, Pháp, Đức, Hà Lan, Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Phần Lan, Estonia, Latvia, Lithuania, Ba Lan, Cộng hòa Séc, Áo, Thụy Sĩ và Croatia.
- Bắc Mỹ: Hoa Kỳ, Canada và Mexico
- Nam Mỹ: Chile, Colombia, Argentina và Brazil
- Châu Á: Nhật Bản, Đài Loan, Israel, Ấn Độ, Philippines và Singapore
- Châu Phi: Nam Phi
- Châu Đại Dương: New Zealand và Úc.
Danh Mục Tích Trữ Khẩn Cấp (Dành Cho Mọi Hộ Gia Đình)
Mặc dù thời gian khuyến nghị (từ 3 đến 10 ngày) có thể khác nhau tùy khu vực, nhưng danh sách các vật dụng cần thiết trong “Bộ dụng cụ sinh tồn” (Emergency Kit) lại cực kỳ nhất quán giữa các chính phủ. Dựa trên chiến dịch “Be Ready” của Anh Quốc, Ready.gov của Mỹ và lời khuyên của các chuyên gia như Dan Bongino, đây là danh sách toàn diện nhất mà mọi gia đình cần triển khai ngay.
1. Nguồn Nước Tuyệt Đối Quan Trọng
Con người có thể nhịn ăn vài tuần, nhưng chỉ có thể nhịn khát trong 3 ngày. Sự cố mất điện sẽ vô hiệu hóa ngay lập tức các trạm bơm nước của thành phố.
- Mức dự trữ cơ bản: 3 lít nước đóng chai cho mỗi người/ngày (dành riêng cho việc uống). Đối với chuẩn 72 giờ, mỗi người cần ít nhất 9 lít nước.
- Nước sinh hoạt: Cần tích trữ thêm các thùng chứa nước lớn dùng để nấu ăn nhẹ và vệ sinh cá nhân.
- Hệ thống độc lập: Chuyên gia Dan Bongino khuyến cáo mạnh mẽ việc sở hữu các hệ thống thu gom nước mưa (rain collection) và tích trữ sẵn viên nén lọc nước (water filtration tablets) để biến nước không an toàn thành nước uống được khi nguồn cung đóng chai cạn kiệt.
2. Thực Phẩm Không Nấu Chín (Non-perishable Food)
Mất điện đồng nghĩa với việc tủ lạnh và bếp điện từ trở nên vô dụng.
- Dự trữ thực phẩm đóng hộp (như đậu, súp – theo sở thích của Thủ tướng Anh Andy Burnham), thịt hộp, cá hộp, các loại hạt, ngũ cốc, thanh năng lượng (energy bars) và bơ đậu phộng.
- Ưu tiên các loại thực phẩm giàu calo, có hạn sử dụng kéo dài từ 2 đến 5 năm và không cần làm nóng trước khi ăn.
3. Ánh Sáng, Năng Lượng và Giữ Ấm
Trong bối cảnh các cuộc tấn công mạng nhằm vào lưới điện (Cyber-attacks), khả năng giữ ấm và duy trì thiết bị là cốt lõi.
- Chiếu sáng: Đèn pin (kèm theo một lượng lớn pin dự phòng các loại AA, AAA). Không nên phụ thuộc hoàn toàn vào đèn pin của điện thoại vì cần tiết kiệm pin điện thoại.
- Năng lượng: Sạc dự phòng (Power bank) dung lượng lớn luôn được sạc đầy 100%. Các tấm pin mặt trời cầm tay nhỏ cũng được khuyến khích.
- Giữ ấm: Chăn len dày, túi ngủ chịu nhiệt và quần áo giữ ấm cho toàn bộ thành viên trong gia đình để đối phó với mùa đông khắc nghiệt khi hệ thống sưởi ngưng hoạt động.
4. Thông Tin Liên Lạc, Tài Chính và Giấy Tờ
- Thu nhận thông tin: Một chiếc đài FM (Radio) chạy bằng pin hoặc tốt nhất là loại chạy bằng tay quay (wind-up radio). Khi mạng viễn thông sập, sóng radio FM là kênh duy nhất để nhận các chỉ thị từ chính phủ.
- Tài chính: Tiền mặt (bao gồm nhiều mệnh giá và tiền xu). Hệ thống thanh toán Apple Pay, thẻ Visa/Mastercard hay máy ATM đều sẽ tê liệt khi không có internet và điện.
- Giấy tờ: Bản in cứng (photocopy) các loại giấy tờ tùy thân quan trọng (Căn cước, hộ chiếu, giấy tờ bảo hiểm), giấy hướng dẫn sử dụng các thiết bị y tế khẩn cấp, và một danh sách ghi lại các số điện thoại quan trọng (vì bạn sẽ không thể truy cập danh bạ điện thoại nếu máy hết pin).
5. Y Tế, Vệ Sinh Sinh Hoạt và Các Đối Tượng Đặc Biệt
- Y tế cơ bản: Hộp sơ cứu (First-aid kit) với đầy đủ băng gạc, cồn sát trùng, thuốc giảm đau (Paracetamol/Ibuprofen), thuốc tiêu hóa.
- Thuốc kê đơn: Đảm bảo luôn có sẵn lượng thuốc kê đơn thiết yếu (như thuốc huyết áp, tiểu đường, hen suyễn) đủ dùng cho ít nhất 1-2 tuần.
- Vệ sinh: Nước rửa tay khô (Hand sanitiser), khăn ướt (wet wipes), túi đựng rác sinh học và các sản phẩm vệ sinh cá nhân, phòng trường hợp hệ thống nước xả bồn cầu không hoạt động.
- Trẻ sơ sinh & Thú cưng: Sữa công thức, tã lót, khăn ướt chuyên dụng cho em bé. Thức ăn khô và nước đóng chai riêng biệt cho chó mèo.
Ý Nghĩa Xã Hội: Từ Nỗi Sợ Hãi Đến Khả Năng Tự Lực
Việc các chính phủ công khai phát động các chiến dịch tích trữ là một bước đi mạo hiểm về mặt chính trị, bởi nó rất dễ bị cáo buộc là gieo rắc sự hoảng loạn. Trong lịch sử Vương quốc Anh, các chính phủ hiếm khi thực hiện các chiến dịch thông tin đại chúng mang tính chất báo động như vậy. Lần gần nhất một chiến dịch tương tự diễn ra là vào năm 1980 với tên gọi “Protect and Survive” (Bảo Vệ và Sống Sót). Chiến dịch năm 1980 hướng dẫn người dân cách xây dựng hầm trú bom tại nhà và tích trữ lương thực trong 14 ngày để chuẩn bị cho kịch bản tồi tệ nhất của một cuộc Chiến tranh Hạt nhân thời Chiến tranh Lạnh.
Tuy nhiên, thông điệp của năm 2026 mang một sắc thái hoàn toàn khác. Các quan chức như Bộ trưởng An ninh Anh Dan Jarvis nhấn mạnh rằng đây không phải là lời kêu gọi xây lô cốt hay chuẩn bị cho ngày tận thế. Ông mô tả chiến dịch này là: “Những bước đơn giản để sẵn sàng cho các trường hợp khẩn cấp hàng ngày,” và kêu gọi “những ai có khả năng làm theo lời khuyên này thì nên làm theo.” Mục tiêu tối thượng của các chính sách này là “cải thiện khả năng phục hồi của chúng ta với tư cách là một quốc gia”.
Khi một thảm họa xảy ra (dù là do tự nhiên hay do con người phá hoại), các nguồn lực cứu hộ của nhà nước (cảnh sát, cứu hỏa, quân đội y tế) sẽ bị kéo căng đến giới hạn cực đại. Bằng cách khuyến khích những gia đình có điều kiện tài chính tự chuẩn bị sẵn sàng cho 72 giờ đầu tiên, chính phủ có thể dồn toàn bộ nguồn lực quý giá của nhà nước để cứu trợ những người yếu thế nhất trong xã hội (người già neo đơn, người tàn tật, bệnh nhân tại bệnh viện).
Sự chuẩn bị cá nhân giờ đây không còn được coi là hành động của những “người theo chủ nghĩa sinh tồn”. Việc có sẵn ba ngày thức ăn, một chiếc đài FM và vài chai nước trong nhà kho đã trở thành một trách nhiệm công dân cơ bản trong kỷ nguyên địa chính trị mới, một kỷ nguyên mà sự an toàn của toàn bộ hệ thống quốc gia bắt đầu từ sự chuẩn bị vững chắc của mỗi hộ gia đình.