Last Updated on 04/11/2026
Theo dữ liệu kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Hoa Kỳ vào ngày 4/11, đảng Dân chủ đã giành lại quyền kiểm soát cả Thượng viện và Hạ viện. Các chuyên gia chỉ ra rằng sự bất mãn của cử tri đối với cuộc chiến tranh Iran làm giá dầu tăng cao, cộng với các chính sách được đẩy mạnh quá tay, đã làm bùng nổ “làn sóng xanh”. Sự biến đổi này sẽ kìm hãm quyền lực điều hành của Tổng thống Trump, nhưng chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc khó có khả năng quay trở lại con đường thỏa hiệp, xoa dịu, ngược lại sẽ trở nên cứng rắn hơn đối với ĐCSTQ, theo phân tích của Epoch Times.
Vì sao “Làn sóng Xanh” trỗi dậy?
Nhà báo Phương Vỹ miêu tả cuộc bầu cử giữa kỳ lần này là sự trỗi dậy của “làn sóng xanh” (phe đảng Dân chủ), cho thấy đảng Dân chủ đang chiếm ưu thế. Ông phân tích rằng sự nổi lên của “làn sóng xanh” cho thấy sự bất mãn của cử tri đối với các chính sách của ông Trump. Không phải là các chính sách cắt giảm thuế, giảm quy định, thu hút đầu tư và chính sách năng lượng của ông Trump, mà chính là sự leo thang giá dầu do cuộc chiến tranh Iran mang lại.
Phương Vỹ cho biết, ông Trump đã cố gắng đảo ngược nước Mỹ trở về sáu, bảy mươi năm trước chỉ trong vòng 4 năm, cố gắng thay đổi toàn bộ xu hướng hướng về chủ nghĩa xã hội. “Ông ấy giống như muốn đạt được mọi thành tựu chỉ trong một trận chiến, vì vậy các động thái diễn ra vô cùng mạnh mẽ. Trong quá trình đảo chiều lớn này, việc tiến hành quá mức có thể kích động sự phản cảm, dẫn đến việc công chúng không đồng tình.”
Ông phân tích, hai nhóm người đã đưa ông Trump vào Nhà Trắng hồi năm 2024, một nhóm là những người ủng hộ cốt lõi của ông, được gọi là những người bảo thủ đảng Cộng hòa theo đường lối MAGA; nhóm còn lại là tầng lớp lao động cổ cồn xanh và đông đảo tầng lớp trung lưu Mỹ từng bỏ phiếu cho Trump vì những lời hứa của ông. Nếu họ cảm thấy không có lợi ích gì, họ sẽ không đi theo ông Trump nữa. Do đó khi chiến tranh Iran khiến giá xăng tăng vọt, họ đã rời đi.
Phương Vỹ cho biết, đời sống của người dân Mỹ là vô cùng quan trọng. Rất nhiều người dân Mỹ không quan tâm đến việc ông Trump muốn ngăn chặn chủ nghĩa xã hội hay muốn người Mỹ quay lại với những quan niệm truyền thống (bảo thủ); những người có tầm nhìn như vậy ở Mỹ chỉ chiếm một phần. Khá nhiều người dân chỉ nhìn vào lợi ích trước mắt. Nếu không chăm sóc tốt cho lợi ích của họ, điều đó sẽ dẫn đến sự trỗi dậy của “làn sóng xanh”.
Sự sai lầm cốt lõi của ông Trump nằm ở đâu?
Nhà nghiên cứu luật học người gốc Úc Viên Hồng Băng chia sẻ với Epoch Times rằng các biện pháp của ông Trump trong lĩnh vực chính trị đối trong nước cơ bản đều đúng đắn, tức là có lợi cho việc “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại”, đồng thời cũng có lợi cho việc kiềm chế sự thâm nhập toàn diện của bạo quyền ĐCSTQ đối với xã hội Mỹ.
“Các chính sách đối nội của ông Trump lấy việc phản đối chủ nghĩa cộng sản và trào lưu tư tưởng tả khuynh làm cốt lõi, là có lợi cho sự phát triển của sự nghiệp tự do dân chủ của nhân loại,” ông nhấn mạnh.
Ông cho rằng nguyên nhân chính yếu dẫn đến thất bại thảm hại của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ lần này chính là cuộc khủng hoảng kinh tế trong nước của Mỹ do chiến tranh Iran châm ngòi.
Cho đến thời điểm hiện tại, Mỹ vẫn chưa thể giải quyết triệt để cuộc chiến tranh Iran, quân đội Iran vẫn đang đe dọa eo biển Hormuz, gây ra tình trạng tăng giá dầu trên thị trường dầu mỏ quốc tế, ảnh hưởng đến nền kinh tế Mỹ. Đồng thời, Iran hiện nay vẫn duy trì năng lực đả kích các đồng minh của Mỹ tại Trung Đông cũng như các căn cứ quân sự của Mỹ tại khu vực này.
Viên Hồng Băng cho rằng ông Trump đã mắc phải một sự phán đoán sai lầm mang tính then chốt.
Ông chỉ ra rằng khi ông Trump phát động chiến tranh chống lại Iran, ông đã không nhận thức được rằng cuộc chiến tranh Iran không chỉ đơn thuần là cuộc đối đầu giữa Mỹ, Israel và Iran, mà là một sự đối kháng mang tính hệ thống. “Đằng sau lưng Iran là tập đoàn trục ác quỷ đương đại lấy bạo quyền ĐCSTQ làm cốt lõi, bao gồm cả Nga, Triều Tiên, Pakistan và Iran. Cuộc chiến của Mỹ chống lại Iran thực chất là cuộc chiến với toàn bộ tập đoàn trục ác quỷ.” Ông thẳng thắn chỉ ra rằng ĐCSTQ đứng sau hậu thuẫn, cung cấp cho Iran sự hỗ trợ toàn diện từ ngoại giao, kinh tế cho đến quân sự.
Lấy quan hệ Mỹ – Trung làm ví dụ, Viên Hồng Băng tiếp tục nhìn lại mạch lịch sử của chính trị lưỡng đảng Mỹ.
Ông cho biết, trong hơn 20 năm trước nhiệm kỳ cầm quyền đầu tiên của ông Trump, trong các giai đoạn đảng Dân chủ nắm quyền, Mỹ đã thực hiện chủ nghĩa thỏa hiệp khoan dung đối với bạo quyền ĐCSTQ, tạo ra cơ hội chiến lược kéo dài hơn 20 năm cho sự trỗi dậy bùng nổ kinh tế của ĐCSTQ.
Viên Hồng Băng cho rằng cống hiến to lớn của thời kỳ Trump 1.0 chính là việc đảo ngược chủ nghĩa xoa dịu toàn bộ thế giới phương Tây đối với ĐCSTQ. Vào thời điểm đầu của nhiệm kỳ Trump 2.0, ông vẫn muốn dùng cuộc chiến thuế quan, chiến tranh thương mại và chiến tranh công nghệ để đả kích ĐCSTQ, nhưng sau khi vấp phải trắc trở, ông buộc phải đạt được thỏa thuận đình chiến thương mại với ĐCSTQ.
Sau khi chiến tranh Iran bùng nổ, ông Trump lại cố gắng kỳ vọng Tập Cận Bình có thể giúp ông thuyết phục Iran chấm dứt chiến tranh theo ý chí của nước Mỹ. Viên Hồng Băng nói: “Đây là một sai lầm ngoại giao lớn của ông Trump.” Ngược lại, ĐCSTQ lại muốn thông qua việc ủng hộ Iran để lôi kéo sự chú ý và năng lượng quốc gia của Mỹ hướng về khu vực Trung Đông.
Viên Hồng Băng cho biết, trong hoàn cảnh như vậy, ông Trump đã hai lần hội đàm với Tập Cận Bình, hình thành cái gọi là quan hệ ổn định chiến lược Trung – Mỹ. Nhưng điều này rõ ràng là một sự nhượng bộ đối với ĐCSTQ.
Ông Trump gặp trắc trở trong bầu cử giữa kỳ chưa hẳn là điều xấu
Trải qua cuộc bầu cử lần này, đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội trong hai năm tới, sẽ mang lại ảnh hưởng sâu sắc đến không gian thao tác điều hành của chính phủ ông Trump. Trong đó, chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc và vấn đề eo biển Đài Loan đang thu hút sự quan tâm đặc biệt.
Viên Hồng Băng cho rằng, hiện nay cả Thượng viện và Hạ viện Mỹ đều do đảng Dân chủ chủ đạo, đối với vấn đề ĐCSTQ, đảng Dân chủ đã không thể quay trở lại con đường thỏa hiệp dung túng nuôi hổ thành hoạ như trước đây. Ngược lại, họ sẽ thúc đẩy ông Trump bảo đảm việc bán vũ khí cho Đài Loan, v.v.
Viên Hồng Băng cho biết, việc đảng Dân chủ kiểm soát cả Thượng viện và Hạ viện chắc chắn sẽ khiến nhiệm kỳ tổng thống còn lại của ông Trump chịu sự kìm hãm. Ngoài các vấn đề trong nước, trên bình diện quốc tế, khả năng ông Trump muốn đạt được thỏa thuận với Putin để chấm dứt chiến tranh Ukraine đã giảm sút đột ngột. Mọi cuộc gặp mà ông Trump có thể thực hiện thông qua ngoại giao nguyên thủ với Tập Cận Bình cũng sẽ vấp phải sự kiềm chế mạnh mẽ hơn từ Quốc hội Mỹ.
“Sự kìm chế này cũng là một biểu hiện của năng lượng chính trị hùng mạnh trong hệ thống dân chủ của Mỹ,” ông nói.
Về việc liệu chính sách của Mỹ đối với ĐCSTQ có trở nên cứng rắn hơn hiện tại hay không sau khi Quốc hội rơi vào tay đảng Dân chủ, Phương Vỹ cho rằng điều này thực sự có khả năng xảy ra.
Phương Vỹ cho rằng sự đồng thuận của hai đảng lớn của Mỹ đối với việc chống ĐCSTQ không có sự phân hóa quá lớn, ngược lại cả hai bên sẽ thúc giục ông Trump áp dụng các biện pháp cứng rắn hơn. Nếu ông Trump muốn tỏ ra nhún nhường đối với ĐCSTQ, Quốc hội sẽ gây áp lực cho ông, do đó trong tương lai, lập trường của Mỹ đối với ĐCSTQ sẽ trở nên cứng rắn hơn một phần.
Nhằm kiềm chế ĐCSTQ, Hoa Kỳ từ lâu đã áp dụng các biện pháp kiểm soát Bắc Kinh trong nhiều lĩnh vực như công nghệ, kinh tế và thương mại.
Cụ thể về các cuộc đàm phán thương mại Mỹ – Trung, Phương Vỹ cho rằng trong lịch sử Hoa Kỳ, Quốc hội đã tích lũy đủ lượng công cụ lớn để ủy quyền cho tổng thống. Do đó, các công cụ trong tay ông Trump là hoàn toàn đầy đủ, ông không cần bất kỳ sự giúp đỡ hay phê duyệt nào từ Quốc hội. Vì vậy, đàm phán thương mại Mỹ – Trung sẽ không vì sự biến động của Quốc hội mà mang lại thêm nhiều hạn chế.
Bắc Kinh tọa sơn quan hổ đấu?
Kể từ đầu năm nay, ông Trump và người đứng đầu ĐCSTQ Tập Cận Bình đã có hai lần gặp mặt, hai bên dự kiến sẽ tiếp tục hội kiến tại Hội nghị thượng đỉnh APEC ở Thâm Quyến vào tháng 11 và Hội nghị thượng đỉnh G20 tại Florida, Mỹ vào tháng 12. Liệu Bắc Kinh có thu được lợi lộc từ thất bại của đảng Cộng hòa hay không?
Viên Hồng Băng cho rằng ĐCSTQ chắc chắn sẽ lợi dụng địa vị thế yếu của ông Trump trong nước để tiến hành phản công toàn diện đối với Mỹ trên trường quốc tế, ví dụ như củng cố sự ủng hộ đối với Iran tại khu vực Trung Đông, tăng cường quan hệ với các quốc gia Ả Rập, nhằm bảo đảm chiến tranh Iran không kết thúc theo ý chí quốc gia của Mỹ.
“ĐCSTQ lợi dụng các mâu thuẫn trong nước của Mỹ và sự thiếu thống nhất về ý chí thể hiện trong chính trị quốc tế để thúc đẩy sự bành trướng toàn cầu của chủ nghĩa cực đoan cộng sản.”
Viên Hồng Băng dự đoán ông Trump sắp tới khó có khả năng áp dụng thái độ cứng rắn hơn đối với Bắc Kinh. Bởi vì ông đã phát sinh một loạt các bất đồng với các đồng minh châu Âu, cộng thêm tác động tiêu cực từ chiến tranh Iran, ông sẽ rơi vào trạng thái phòng thủ.
Trong khi đó, Phương Vỹ cho rằng sự biến động của Quốc hội Mỹ đối với Bắc Kinh không có sự phân biệt rõ ràng giữa tốt và xấu.
“Bởi vì mối đe dọa từ ĐCSTQ là một sự đồng thuận vượt qua cả đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa tại Mỹ, chỉ có sự cạnh tranh xem bên nào cứng rắn hơn bên nào. Trong tương lai, lập trường [đối với ĐCSTQ] chỉ có thể tiến bước theo hướng càng thêm cứng rắn. Không gian để Bắc Kinh lợi dụng sự bất đồng giữa hai đảng để trục lợi là rất nhỏ,” ông nói.