Last Updated on 16/07/2026 by TinHN Editor
Ngày 14 tháng 7 năm 2026, chính trường Trung Quốc chấn động trước thông tin: Ủy viên Bộ Chính trị khóa XX, cựu Bí thư Khu tự trị Tân Cương Mã Hưng Thụy chính thức bị khai trừ Đảng và công chức (“Song khai”), hồ sơ vụ án đã được chuyển giao cho cơ quan kiểm sát để điều tra truy tố.
Là gương mặt đại diện cho thế hệ “quan chức kỹ trị” và “băng nhóm hàng không vũ trụ” của Trung Quốc, Mã Hưng Thụy từng trải qua các chức vụ quan trọng như Tỉnh trưởng tỉnh Quảng Đông, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Đông và Bí thư Khu tự trị Tân Cương. Tuy nhiên, những từ ngữ cực kỳ nghiêm khắc trong thông cáo chính thức – “đại cáo gia tộc hủ bại” (gia đình tham nhũng quy mô lớn), “bản thân hoặc cùng người thân nhận hối lộ tài sản cực lớn” – không chỉ đặt dấu chấm hết cho sự nghiệp của ngôi sao chính trị này, mà còn bóc trần một đế chế lợi ích chính thương mờ ám đứng sau cùng những nghi vấn xung quanh việc trục lợi từ chính sách phong quan Hải Nam.
1. Con đường thăng tiến: Từ Tỉnh trưởng đến đỉnh cao quyền lực Bí thư Quảng Đông
Trước khi sa lưới pháp luật, Mã Hưng Thụy từng sở hữu hào quang học thuật và chính trị đáng ngưỡng mộ. Ông từng giữ chức Tổng giám đốc Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASC), trực tiếp chỉ đạo nhiều dự án không gian trọng điểm quốc gia. Khi bước vào chính trường địa phương, ông thâm nhập sâu vào Quảng Đông và nhanh chóng trở thành một đại viên địa phương.
Thời kỳ làm Tỉnh trưởng Quảng Đông (2017 – 2021)
Trên cương vị Tỉnh trưởng Quảng Đông, Mã Hưng Thụy đã áp dụng tư duy logic “chính xác và hệ thống” của một kỹ sư hàng không vào quản lý hành chính, tinh giản thủ tục hành chính, tập trung xây dựng Vùng Vịnh Lớn (GBA) và thúc đẩy đổi mới công nghệ số. Trong giai đoạn này, ông đã tích lũy được nguồn tài nguyên chính trị và mạng lưới quan hệ kinh tế khổng lồ.
Thăng chức Bí thư Tỉnh ủy Quảng Đông
Cuối năm 2021, ông chính thức tiếp quản chiếc ghế Bí thư Tỉnh ủy Quảng Đông. Bước đệm này không chỉ củng cố vị thế của ông tại đầu tàu kinh tế số một Trung Quốc, mà còn giúp ông thuận lợi tiến vào Bộ Chính trị tại Đại hội XX, chính thức bước vào hàng ngũ lãnh đạo cấp phó quốc gia. Tuy nhiên, chính khoảng thời gian nắm giữ quyền lực tuyệt đối tại Quảng Đông đã gieo mầm họa cho sự “hủ bại gia tộc” sau này.
2. Bước ngoặt Tân Cương: Tiếp quản chiếc ghế từ Trần Toàn Quốc
Tháng 12 năm 2021, Mã Hưng Thụy tiếp quản chiếc ghế Bí thư Khu tự trị Tân Cương (thường gọi tắt là Bí thư Tân Cương) từ người tiền nhiệm Trần Toàn Quốc – nhân vật nổi tiếng với các biện pháp kiểm soát an ninh cực kỳ cứng rắn.
Sự điều động này lúc bấy giờ được giới quan sát đánh giá là bước chuyển dịch mang tính chiến lược của Bắc Kinh trong chính sách trị cương – chuyển từ “thiết lập trật tự bằng bàn tay sắt” thời Trần Toàn Quốc sang “trị cương mềm mỏng” kết hợp thu hút đầu tư và phát triển kinh tế thời Mã Hưng Thụy. Trên cương vị Bí thư Đảng ủy Tân Cương, ông ra sức thúc đẩy thương mại biên giới, cố gắng biến Tân Cương thành cửa ngõ hướng Tây của sáng kiến “Vành đai và Con đường”.
Tuy nhiên, ngày vui ngắn chẳng tày gang. Cuối năm 2023, Mã Hưng Thụy bắt đầu “biến mất” trước công chúng. Sau đó, ông được âm thầm điều động làm Phó tổ trưởng Tổ lãnh đạo Công tác Nông thôn Trung ương. Cho đến tháng 4 năm 2026, truyền thông nhà nước mới chính thức thông báo ông bị lập án điều tra vì nghi ngờ vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng.
3. Các đời Bí thư Tân Cương và vị thế chính trị của Mã Hưng Thụy
Tân Cương luôn là địa bàn biên cương cực kỳ nhạy cảm và hầu hết những người đứng đầu tỉnh này đều có một suất vững chắc trong Bộ Chính trị. Qua phân tích danh sách các đời Bí thư Khu tự trị Tân Cương dưới đây, có thể thấy rõ mức độ chấn động của vụ ngã ngựa này đối với chính trường:
| Giai đoạn | Bí thư Khu tự trị | Đặc điểm chính sách | Kết cục chính trị |
| 1995 – 2010 | Vương Nhạc Tuyền | Quản lý cứng rắn, tập trung khai thác tài nguyên. | Nghỉ hưu (Phó Bí thư Ủy ban Chính pháp Trung ương). |
| 2010 – 2016 | Trương Xuân Hiền | “Trị cương mềm mỏng”, cải thiện dân sinh. | Nghỉ hưu (Phó Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc). |
| 2016 – 2021 | Trần Toàn Quốc | Áp dụng cơ chế kiểm soát an ninh nghiêm ngặt nhất. | Nghỉ hưu (Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIX). |
| 2021 – 2023 | Mã Hưng Thụy | Kỹ trị, ưu tiên phát triển kinh tế. | Bị “Song khai” tháng 7/2026, chuyển giao tư pháp. |
Mã Hưng Thụy không chỉ trở thành một trong số ít Ủy viên Bộ Chính trị đương nhiệm ngã ngựa trong những năm gần đây, mà quyết định “Song khai” này còn đập tan huyền thoại chính trị về “tấm kim bài miễn tử” dành cho giới quan chức kỹ trị.
4. Bóc trần mạng lưới: Vợ, em trai và thư ký tạo thành “Cộng đồng hủ bại”
Trong thông báo chính thức ngày 14 tháng 7 năm 2026, Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương đã chỉ trích gay gắt Mã Hưng Thụy vì “đại cáo gia tộc hủ bại” và “buông lỏng quản lý, thất trách nghiêm trọng đối với nhân viên bên cạnh”. Khi các tình tiết của vụ án được hé lộ, chuỗi lợi ích khổng lồ xung quanh gia tộc ông khiến dư luận không khỏi bàng hoàng:
① “Ngoại giao bảo hiểm” và liên minh chính trị ngầm của người vợ Vinh Lệ
Theo nhiều nguồn tin rò rỉ, người vợ của Mã Hưng Thụy là Vinh Lệ (bạn học cùng lớp thời đại học) đã thực hiện một phi vụ ngầm táo bạo khiến giới lãnh đạo cấp cao phải “tê da đầu”:
Vinh Lệ đã đứng ra mua và tặng các gói bảo hiểm offshore (Hồng Kông) có giá trị cao, dao động từ vài triệu đến hàng chục triệu nhân dân tệ, cho vợ và con của hàng chục Ủy viên Trung ương, thậm chí cả Ủy viên và Thường vụ Bộ Chính trị.
Hành vi này bề ngoài là giao dịch kinh tế, nhưng thực chất là lợi dụng bảo hiểm nước ngoài để rửa tiền và hối lộ biến tướng, nhằm dệt nên một “mạng lưới liên minh chính trị” khổng lồ và bí mật. Việc này đã chạm đến lằn ranh đỏ tuyệt đối của Bắc Kinh về việc “kết bè phái trong đảng” và “an ninh tài chính”, trực tiếp đẩy nhanh sự sụp đổ của Mã Hưng Thụy.
② Em trai Mã Hưng Toàn và đường dây chuyển dịch lợi ích Đông Bắc – Quảng Đông
Em trai của Mã Hưng Thụy là Mã Hưng Toàn (thường gọi là “Mã Lão Ngũ”), cựu Ủy viên Thường vụ Nhân đại thành phố Song Áp Sơn (tỉnh Hắc Long Giang) kiêm Chủ tịch Công ty Công nghệ Triển Doanh Hưng Nghiệp Bắc Kinh. Nhân vật này đã triệt để lợi dụng sức ảnh hưởng chính trị to lớn của anh trai tại Quảng Đông và hệ thống hàng không vũ trụ để làm “cò mồi” dự án.
Hàng loạt doanh nghiệp tư nhân và công ty niêm yết tại Quảng Đông và Thâm Quyến, nhằm lấy lòng Mã Hưng Thụy, đã đổ những khoản tiền khổng lồ dưới danh nghĩa “quyên góp dự án” và đầu tư về thành phố biên giới Song Áp Sơn, và số tiền này sau đó được chuyển hóa thành lợi ích riêng của gia tộc họ Mã thông qua các kênh của Mã Hưng Toàn.
③ Sự sụp đổ hàng loạt của “Đại quản gia” và “Thư ký cận thân”
Vụ án Mã Hưng Thụy không phải là đơn lẻ, khi các vây cánh chính trị của ông đã bị triệt hạ từng lớp từ trước:
- Quách Vĩnh Hàng ngã ngựa: Tháng 3 năm 2026, cựu Thư ký Thành ủy Thâm Quyến, người được coi là “Đại quản gia” của Mã Hưng Thụy thời kỳ chủ chính Thâm Quyến – Phó Chủ tịch Chính hiệp tỉnh Quảng Đông Quách Vĩnh Hàng đã ngã ngựa, mở màn cho chiến dịch thanh trừng các cựu thuộc hạ của Mã tại Quảng Đông.
- Thư ký Lý Quang Lộc và Cao Thế Văn: Thư ký cận thân đi theo Mã Hưng Thụy nhiều năm từ Quảng Đông sang Tân Cương là Lý Quang Lộc (xuất thân từ Sở Công an Quảng Đông) bị bắt ngay ngày hôm sau khi Mã rời Tân Cương vì hành vi lợi dụng quyền lực trung gian. Trong khi đó, cựu thư ký của ông thời còn ở Tập đoàn Hàng không Vũ trụ, cựu Thị trưởng thành phố Nam Xương Cao Thế Văn cũng vừa bị bãi nhiệm và cách chức.
5. Trục lợi chính sách “Phong quan Hải Nam”
Quy mô và mức độ nghiêm trọng của vụ án tham nhũng gia tộc Mã Hưng Thụy khiến dư luận đặt dấu hỏi lớn về tính minh bạch của chiến dịch phong quan đặc khu kinh tế Hải Nam đang được đẩy mạnh hiện nay.
Kế hoạch phong quan tự do thương mại Hải Nam liên quan đến hàng loạt dự án hạ tầng, logistics, miễn thuế và quy hoạch đất đai trị giá hàng trăm tỷ nhân dân tệ. Giới quan sát chỉ ra rằng, lợi dụng tầm ảnh hưởng địa lý cận kề giữa Quảng Đông và Hải Nam, các thành viên gia tộc họ Mã đã can thiệp sâu vào các chuỗi cung ứng và dự án bất động sản logistics phục vụ phong quan Hải Nam, biến dòng vốn đầu tư chính sách quốc gia thành túi tiền riêng của gia đình. Điều này gây ra một cuộc khủng hoảng niềm tin nghiêm trọng trong công chúng về sự công bằng của chính sách và lợi ích thực sự mà đặc khu tự do thương mại Hải Nam mang lại.
6. Giơ cao đánh khẽ về mặt chính trị?
Mặc dù Mã Hưng Thụy bị cáo buộc lợi dụng người vợ Vinh Lệ để tặng bảo hiểm nước ngoài cho hàng loạt gia đình quan chức cấp cao nhằm dệt lưới chính trị, nhưng trong thông cáo “Song khai” chính thức của Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương, tuyệt nhiên không xuất hiện các tội danh chính trị quen thuộc như “kết bè phái”, “dã tâm chính trị bành trướng” hay “không trung thực, không thật thà với Đảng”. Thay vào đó, trọng tâm chỉ xoay quanh “gia tộc hủ bại” và “giao dịch quyền tiền, sắc tiền”.
Các nhà quan sát chính trị nhận định rằng việc Bắc Kinh cố tình “tránh” đưa vào các tội danh chính trị là do vụ án này liên đới đến phạm vi quá rộng, chạm đến gia đình của rất nhiều quan chức cấp cao đương nhiệm lẫn đã nghỉ hưu. Nếu đẩy vụ án lên thành cuộc đấu tranh phe phái chính trị, chắc chắn sẽ kích hoạt sự hoảng loạn tập thể trong nội bộ giới tinh hoa và gây ra một cơn địa chấn chính trường cực lớn trước thềm Đại hội XXI.
Do đó, việc quy hoạch vụ án dưới danh nghĩa “tham nhũng kinh tế” và “gia phong bất chính” là một giải pháp kỹ thuật khôn ngoan – vừa triệt tiêu triệt để vây cánh và mối đe dọa chính trị của Mã Hưng Thụy, vừa giữ cho mức độ dao động của chính trường nằm trong tầm kiểm soát.
Kết luận
Sự ngã ngựa và kết cục “Song khai” của Mã Hưng Thụy là minh chứng cho thấy chiến dịch chống tham nhũng của Trung Quốc đã đi sâu vào nhóm kỹ trị, hệ thống hàng không vũ trụ và các Ủy viên Bộ Chính trị quyền lực nhất. Từ một “thiếu soái hàng không” hướng về biển sao trời rộng, giờ đây Mã Hưng Thụy trở thành kẻ tội đồ với nhãn mác “đại cáo gia tộc hủ bại”. Vụ án xuyên địa bàn Quảng Đông, Tân Cương, Hải Nam này chắc chắn sẽ là một cột mốc lịch sử đầy suy ngẫm trong biên niên sử chống tham nhũng của Trung Quốc.
Nguồn tham khảo:
- Epoch Times: “马兴瑞被“双开” 官方通报称大搞家族腐败“ (14/07/2026).
- Epoch Times: “马兴瑞通报未提政治罪名分析：当局怕震荡” (15/07/2026).