Các nhà phân tích giải mã mưu đồ chính trị đằng sau cuộc họp kín gần đây của giới lãnh đạo ĐCSTQ.
Tập Cận Bình vẫn giữ danh hiệu lãnh đạo tối cao của Trung Quốc sau hội nghị kín của giới lãnh đạo cấp cao Đảng tại Bắc Kinh tuần trước. Nhưng nhiều dấu hiệu cho thấy ông không còn nắm giữ quyền lực tuyệt đối trong vai trò của mình, các nhà phân tích nhận định, ngay cả khi chính quyền cố gắng thể hiện điều ngược lại.
Hội nghị Trung ương 4 khóa này, một cuộc họp quan trọng kéo dài bốn ngày với hơn 300 ủy viên của Ủy ban Trung ương cầm quyền, đi kèm với nhiều mưu đồ hơn thường lệ – bao gồm các cuộc thanh trừng quân sự quy mô lớn, việc gạt bỏ các đồng minh của ông Tập, những sự vắng mặt không giải thích được, và sự chuyển dịch khỏi các ưu tiên chính trị thường thấy của Đảng.
Trong khi các phương tiện truyền thông do nhà nước Trung Quốc kiểm soát tiếp tục tuyên truyền về sự đoàn kết của Đảng, các dấu hiệu bất hòa xuất hiện từ cuộc họp được dàn dựng công phu này đã tiết lộ những căng thẳng đáng kể bên dưới bề mặt, các nhà phân tích và người trong cuộc cho hay.
“Tôi nghĩ rằng những ngày của ông ta sắp hết. Ông ta sẽ bị gạt ra khỏi vị trí hoặc bị cô lập theo cách này hay cách khác,” Steven Mosher, nhà nghiên cứu và tác giả cuốn sách “Bully of Asia: Why China’s Dream Is the New Threat to World Order” (Kẻ Bắt Nạt Châu Á: Tại Sao Giấc Mơ Trung Quốc Là Mối Đe Dọa Mới Đối Với Trật Tự Thế Giới) cho biết.
Sự Hỗn Loạn Đang Diễn Ra
Hội nghị Trung ương 4 khóa này đã khởi động vào ngày 20 tháng 10 sau khi 9 tướng lĩnh cấp cao bị thanh trừng, bao gồm cả quan chức quân sự xếp thứ hai của Trung Quốc, trong một trong những cuộc cải tổ quân sự công khai lớn nhất trong nhiều thập kỷ.
Cả chín người đều là các nhà lãnh đạo quân sự mà ông Tập đích thân đề bạt, và một số người đã khởi đầu từ Quân đoàn 31 cũ, một đơn vị quân sự ở tỉnh Phúc Kiến giáp Đài Loan, nơi ông Tập từng làm việc trong 17 năm ở giai đoạn đầu sự nghiệp chính trị của mình.
Đơn vị này trở nên gắn bó mật thiết với ông Tập đến nỗi các nhà phân tích đôi khi gọi đó là “quân đội gia đình” của ông Tập. Kể từ khi nắm quyền kiểm soát Đảng Cộng sản Trung Quốc vào năm 2012, ông Tập đã bố trí các chức vụ quân sự chủ chốt bằng các cựu binh từ nhóm này, đồng thời loại bỏ những người mà ông coi là mối đe dọa thông qua chiến dịch chống tham nhũng sâu rộng của mình.
“Việc chính Tập Cận Bình, người chỉ có sự ủng hộ của phe phái mình, lại bắt đầu loại bỏ các thành viên của phe phái đó là điều vô lý,” ông Mosher nói.
Bình luận viên các vấn đề chính trị Jason Ma cũng thấy khó biện minh cho những động thái này.
Ông chỉ ra sự thất thế gần đây của Đô đốc Miêu Hoa, người thân tín của ông Tập. Thời gian dài làm việc tại Quân đoàn 31 của ông Miêu trùng với 17 năm ông Tập ở Phúc Kiến—một mối liên hệ được cho là đã dẫn đến sự thăng tiến nhanh chóng của ông Miêu dưới thời ông Tập.
“Không có nhà lãnh đạo nào có thể thực thi quyền lực mà không có những người thực hiện mệnh lệnh cá nhân của họ, và Miêu chính là một cấp dưới cũ như vậy để thực hiện mệnh lệnh của Tập trong quân đội,” ông Ma nói trong chương trình thời sự tiếng Trung của mình trên NTD, một cơ quan chị em với The Epoch Times.
Những câu hỏi tương tự đã nảy sinh khi chính quyền lấp đầy các ghế Ủy viên Trung ương bị bỏ trống do cuộc cải tổ chính trị đang diễn ra. Trong việc nâng 11 Ủy viên Dự khuyết lên thành Ủy viên Chính thức, các ủy viên đã bỏ qua bảy Ủy viên Dự khuyết được xếp hạng tiếp theo—một sự đi chệch khỏi truyền thống của Đảng.
Những người bị bỏ qua này chủ yếu là các cộng sự lâu năm của ông Tập. Một ví dụ nổi bật là Phương Vĩnh Tường, người gốc Phúc Kiến, đã dành nhiều thập kỷ trong Quân đoàn 31 và cho đến gần đây là người đứng đầu Văn phòng Tổng cục Quân ủy Trung ương, một vai trò quan trọng hoạt động như mắt và tai cho ông Tập.
Sự hỗn loạn trong hàng ngũ lãnh đạo cấp cao của Đảng tiếp tục lộ rõ sau cuộc điểm danh những người tham dự.
Gần một phần sáu quan chức đã không xuất hiện tại phiên họp toàn thể—một kỷ lục chưa từng có trong khoảng nửa thế kỷ.
Sau khi tính đến một người tử vong và 14 người bị khai trừ, vẫn còn 26 Ủy viên và 16 Ủy viên Dự khuyết vắng mặt tại phiên họp mà không có lời giải thích nào, dẫn đến những câu hỏi về số phận chính trị của họ.
Theo ông Ma, những gì đang diễn ra là sự rỗng ruột quyền lực của ông Tập. Trong cuộc đấu tranh chính trị gay gắt này, ông nói, các phụ tá tin cậy của ông Tập đang ở thế thua, và ông không còn ở vị trí có thể can thiệp.
Sự Thăng Trầm Của Một Vị Tướng
Nếu quyền lực của ông Tập đang suy yếu, người đang cưỡi trên làn sóng này là Tướng Trương Hựu Hiệp, Phó Chủ tịch thứ nhất của Quân ủy Trung ương và từng là đồng minh lâu năm của ông Tập.
Cha của ông Tập và ông Trương từng chiến đấu cùng nhau trong cuộc nội chiến Trung Quốc, và hai người con đã quen biết nhau từ nhỏ. Nhưng những người trong cuộc nói rằng ông Tập và ông Trương đã bất đồng quan điểm về các vấn đề chính sách quan trọng trong những năm gần đây, đặc biệt là về việc xử lý vấn đề Đài Loan.
Việc thu hồi Đài Loan là một mục tiêu lâu dài của chính quyền Trung Quốc, và ông Tập, trong bài phát biểu năm mới trên truyền hình vào ngày 1 tháng 1, đã gọi sự thống nhất là một “xu hướng lịch sử” mà “không ai có thể ngăn cản.”
Những người thân cận với các quan chức cấp cao trong quân đội Trung Quốc cho biết ông Trương giữ quan điểm khác. Họ nói với The Epoch Times rằng trong nhiều cuộc họp nội bộ, ông Trương đã phản đối việc tiến hành cuộc xâm lược Đài Loan, cảnh báo các quan chức Đảng rằng một động thái như vậy có thể kéo theo sự can thiệp của quân đội Mỹ và các đồng minh, đẩy Trung Quốc vào một cuộc chiến tốn kém mà chính quyền khó có thể gánh vác được và khiến đất nước rơi vào hỗn loạn.
Theo một trong ba nguồn tin giấu tên nói chuyện với The Epoch Times, ông Tập coi sự phản đối của ông Trương là làm suy yếu tinh thần quân đội. Một nguồn tin cho biết, ông Tập đã ra lệnh điều tra Lực lượng Tên lửa và Bộ Phát triển Trang bị vào năm 2023, đơn vị do ông Trương đứng đầu.
Ông Trương đã phản đòn thông qua việc thay đổi nhân sự và điều tra những người trung thành với ông Tập như ông Miêu và Tướng Hà Vệ Đông, người vào thời điểm đó là Phó Chủ tịch thứ hai của Quân ủy Trung ương. Theo đánh giá của Lầu Năm Góc, ông Hà, một trong chín người thất thế, từng “đóng vai trò quan trọng” trong việc lên kế hoạch tập trận bắn đạn thật xung quanh Đài Loan, sau khi Chủ tịch Hạ viện Mỹ lúc bấy giờ Nancy Pelosi (Đảng Dân chủ – California) đến thăm hòn đảo vào tháng 8 năm 2022.
Một người trong cuộc cho biết, người thay thế ông Hà, Trương Thắng Dân, đã được chọn như một sự thỏa hiệp.
Là người thi hành chống tham nhũng hàng đầu trong quân đội, ông Trương Thắng Dân đã thăng tiến nhờ sự hướng dẫn của ông Trương Hựu Hiệp, một trong các nguồn tin cho biết, mô tả ông Trương Thắng Dân là một “người ôn hòa” và là lựa chọn an toàn nhất để xoa dịu cả hai bên trong cuộc chiến chính trị đang diễn ra.
Những điều bất thường trong cuộc duyệt binh tháng 9 của chính quyền cũng làm dấy lên suy đoán về ảnh hưởng ngày càng tăng của ông Trương Hựu Hiệp.
Trên khán đài nhìn ra Quảng trường Thiên An Môn, ông Trương Hựu Hiệp xuất hiện cùng với các lãnh đạo Đảng đã nghỉ hưu, những người, theo thứ bậc của Đảng, đứng trên vị trí của ông. Các nhà phân tích nhận định, với các quy tắc nghiêm ngặt của chính quyền, đến từng chi tiết nhỏ nhất cho những dịp chính trị như vậy, sự xuất hiện này ngụ ý rằng địa vị chính trị của ông Trương Hựu Hiệp đã được nâng cao.
Một sự khác biệt nữa so với thông lệ là việc lựa chọn người dẫn chương trình cho cuộc duyệt binh. Theo truyền thống, nhiệm vụ này thuộc về tư lệnh Quân khu Trung ương—một vị tướng—nhưng vai trò này năm nay lại thuộc về Hàn Thắng Nhan, cấp dưới và là phụ tá thân cận của ông Trương Hựu Hiệp.
Cuộc Kéo Co Chính Trị
Một trong những nguồn tin quân sự cho biết cuộc thanh trừng chính trị sâu sắc hơn đã loại bỏ phần lớn phe cánh Tập và củng cố vị thế quân sự của ông Trương Hựu Hiệp, nhưng ông Tập vẫn nắm giữ ưu thế trong các cơ quan nhà nước chủ chốt khác như bộ máy chính trị và tuyên truyền.
Sự bất đồng này đã được Hoa Kỳ nhận ra vào ngày 9 tháng 10 sau khi chính quyền Trung Quốc mở rộng kiểm soát xuất khẩu, yêu cầu giấy phép đối với các sản phẩm chỉ chứa 0,1% đất hiếm có nguồn gốc từ Trung Quốc.
Vào ngày 12 tháng 10, sau khi trước đó đe dọa hủy bỏ cuộc gặp sắp tới với ông Tập, Tổng thống Donald Trump đã viết trên TruthSocial: “Đừng lo lắng về Trung Quốc, mọi chuyện sẽ ổn thôi!”
Ông nói rằng ông Tập “chỉ có một khoảnh khắc tồi tệ.”
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent sau đó giải thích rằng ông Trump tin rằng hành động của Trung Quốc về đất hiếm có thể là tín hiệu của sự bất đồng trong hàng ngũ – một động thái có khả năng đến từ những người cứng rắn của Trung Quốc “những người luôn cố gắng làm suy yếu mối quan hệ.”
Nhà phân tích Shen Ming-Shih nói rằng lệnh này có thể thực sự đến từ nhà lãnh đạo Trung Quốc.
“Đó là về cuộc đấu tranh quyền lực, một tính toán chính trị,” ông Shen, một nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh có trụ sở tại Đài Bắc, nói với The Epoch Times.
Ông nói, để duy trì quyền lực, ông Tập đang cố gắng tạo ra vấn đề cho các đối thủ của mình và thể hiện ai là người nắm quyền.
Đó là một phần của cuộc kéo co chính trị, với những người cứng rắn như ông Tập đang khuấy động căng thẳng trong khi những người ôn hòa muốn xoa dịu mọi thứ, ông Shen nói.
Yeh Yao-yuan, chủ nhiệm khoa Nghiên cứu Quốc tế và Khoa học Chính trị tại Đại học St. Thomas, cũng đồng tình với quan điểm này.
Bộ Thương mại Trung Quốc, cơ quan đã công bố các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm mới, thường ôn hòa hơn các cơ quan như Bộ An ninh Quốc gia, một cơ quan tình báo đáng gờm nằm dưới sự giám sát trực tiếp của ông Tập. Dưới sự lãnh đạo mới của ông Trần Nhất Tân, một người tâm phúc lâu năm của ông Tập, người nhậm chức vào năm 2022, cơ quan này đã mở rộng đáng kể quyền hạn của mình vào các lĩnh vực xã hội và kinh tế để củng cố lòng trung thành với Đảng.
Nhưng dù biện pháp này đại diện cho tiếng nói của ai, Đảng chính thức nói bằng một giọng duy nhất và sẽ không thừa nhận bất kỳ sự chia rẽ nào, ông Yeh nói với The Epoch Times.
Tăng Tốc Tách Rời
Sau Hội nghị Trung ương 4 khóa này, truyền thông nhà nước Trung Quốc đã ca ngợi tiến bộ kinh tế của đất nước, với các phóng viên ca ngợi thông cáo chính thức của cuộc họp là mở ra “một chương mới của phép màu Trung Quốc.”
Nhưng các nhà phân tích nói rằng nếu đọc kỹ hơn sẽ thấy một bức tranh rõ ràng hơn.
Thông cáo, thường tập trung vào ý thức hệ và quản trị, thay vào đó lại ưu tiên tự lực cánh sinh và an ninh quốc gia.
Đưa ra các mục tiêu kinh tế và xã hội cho năm năm tới, văn kiện của Đảng thừa nhận những thay đổi “sâu sắc và phức tạp” và sự gia tăng bất ổn. Từ “đấu tranh”—từ lý thuyết cộng sản về đấu tranh giai cấp giữa kẻ áp bức và người bị áp bức—xuất hiện bốn lần, điều này, cùng với việc thường xuyên đề cập đến an ninh, đã khiến các nhà phân tích nhận thấy điều ngược lại.
Mục tiêu hàng đầu là đạt được sự tự chủ về công nghệ, với chính quyền kêu gọi đổi mới nguyên bản và “đột phá công nghệ cốt lõi.” Cùng với đó là việc nhấn mạnh vào nhu cầu nội địa mạnh mẽ hơn và một nền kinh tế thực vững chắc hơn được xây dựng dựa trên sức mạnh sản xuất lớn hơn.
Ông Sun Kuo-hsiang, giám đốc Viện Nghiên cứu Châu Á-Thái Bình Dương tại Đại học Nanhua Đài Loan, cho biết ngôn ngữ này cho thấy chính quyền đang thực hiện một sự thay đổi cấu trúc.
An ninh kinh tế và công nghệ là nền tảng cho an ninh quốc gia; bằng cách giảm nhập khẩu và sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, chính quyền đang bảo vệ mình khỏi sự kiểm soát xuất khẩu công nghệ cao và các lệnh trừng phạt của phương Tây, ông nói.
“Trung Quốc đang chuẩn bị cho một cuộc đối đầu lâu dài với Hoa Kỳ,” ông Sun nói với The Epoch Times.
Những lời ca ngợi sự lãnh đạo của ông Tập vẫn tiếp tục tuôn ra từ truyền thông nhà nước Trung Quốc, và theo thông lệ, các quan chức đã tổ chức các buổi học tập tại địa phương để chia sẻ với các quan chức địa phương về “tinh thần” của phiên họp toàn thể như một sự thể hiện lòng trung thành với Đảng và ông Tập.
Các tuyên bố về sự đoàn kết có thể là một vỏ bọc, theo nhà phân tích Trung Quốc và nhà báo chuyên mục của The Epoch Times, Vương Hách.
“Sau cánh cửa đóng kín, họ đâm chém lẫn nhau, nhưng ở nơi công cộng, họ vẫn nâng ly chúc mừng,” ông nói.
Đối với một số người ở Trung Quốc, ít nhất một điều chắc chắn về các quan chức cộng sản.
“Họ là những con châu chấu buộc chung một sợi dây,” một nhà hoạt động nói với The Epoch Times, sử dụng bí danh Vương Hoa để bảo vệ sự an toàn của mình.
Cụm từ này là một thành ngữ Trung Quốc có nghĩa là “họ cùng hội cùng thuyền.”
Theo The Epoch Times