Last Updated on 21/10/2025 by David Bui
Hội nghị toàn thể lần thứ tư khóa 20 của Ban Chấp hành Trung ương ĐCS Trung Quốc (BCHTW ĐCSTQ) được chú ý từ lâu, hôm nay (21/1) đã chính thức khai mạc.
Phiên họp toàn thể lần thứ tư này sẽ diễn ra cuộc đấu tranh quyền lực gay gắt nhất trong nội bộ Đảng. Quân đội – phe phản đối ông Tập Cận Bình – dường như đã ra tay trước ba ngày, tuyên bố cách chức 9 vị thượng tướng thuộc “quân đội nhà Tập” (phe cánh Tập Cận Bình) dưới danh nghĩa “thanh lọc quanh quân vương” (thanh trừng những người thân cận của Tập), phát đi tín hiệu mạnh mẽ về việc “buộc thoái vị”.
Việc ông Tập Cận Bình có vì thế mà nhận lỗi từ chức hay không đang trở thành điểm đáng chú ý nhất của Hội nghị toàn thể lần thứ tư.
Cùng ngày, có tin tức tiết lộ rằng Hội nghị toàn thể lần thứ tư chỉ là hiệp một của cuộc đấu tranh quyền lực này, hiệp hai sẽ sớm diễn ra, đó là việc triệu tập trước Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 21 của ĐCSTQ (Đại hội 21).
Trương Hựu Hiệp “gõ núi rung hổ”, quân đội nhà Tập bị “hốt trọn ổ”
Trước thềm Hội nghị toàn thể lần thứ tư, tình hình Trung Nam Hải luôn ở mức căng thẳng cao độ. Liên tục có tin đồn lan truyền rằng người của Tập Cận Bình đang rục rịch, tìm cách lật ngược tình thế, thậm chí có lúc còn lan truyền tin tức về việc xuất hiện nhiều gương mặt mới trong Cục Cảnh vệ Trung ương, Thái Kỳ và Vương Tiểu Hồng có những hành động bất ổn tại hội trường của Hội nghị toàn thể lần thứ tư, trong khi thế lực quân đội của Trương Hựu Hiệp liên tục trình bày ý kiến với Hồ Cẩm Đào, cảnh báo về tình trạng võ đấu mất kiểm soát có thể xảy ra, và tìm kiếm ý kiến xử lý từ các lãnh đạo tiền nhiệm.
Ngay khi những tin đồn trên còn đang lan rộng, vào ngày 17 tháng 10, ba ngày trước khi Hội nghị toàn thể lần thứ tư khai mạc, quân đội do Trương Hựu Hiệp chủ trì đột ngột ra tay chớp nhoáng, tuyên bố 9 thượng tướng đã bị cách chức.
9 vị thượng tướng này đều là thân tín cốt cán của Tập Cận Bình, bao gồm Phó Chủ tịch Quân ủy Hà Vệ Đông, Ủy viên Quân ủy Miêu Hoa, Phó Chủ nhiệm thường trực Bộ Công tác Chính trị Quân ủy Hà Hồng Quân, Phó Chủ nhiệm thường trực Trung tâm Chỉ huy Tác chiến Liên hợp Quân ủy Vương Tú Bân, Tư lệnh Chiến khu Đông Lâm Hướng Dương, Chính ủy Lục quân Tần Thụ Đồng, Chính ủy Hải quân Viên Hoa Trí, Tư lệnh Lực lượng Tên lửa Vương Hậu Bân, và Tư lệnh Lực lượng Cảnh sát Vũ trang Vương Xuân Ninh.
Có thể nói là thế lực quân sự của Tập Cận Bình đã bị “hốt trọn ổ”.
Tuyên bố chính thức của quân đội lần này trái ngược với thông lệ. Theo thông lệ, những thay đổi lớn về nhân sự cấp cao trong quân đội phải do Tân Hoa Xã tiên phong đưa tin chính thức, sau đó các cơ quan truyền thông lớn của Đảng như Nhân Dân Nhật Báo và chương trình Thời sự của CCTV sẽ tiếp tục đưa tin trên trang nhất hoặc vào giờ vàng.
Tuy nhiên, cách xử lý sự kiện lần này lại hoàn toàn ngược lại:
Thông tin lần này do Bộ Quốc phòng đưa ra đầu tiên vào lúc 17 giờ 15 phút cùng ngày, chứ không phải do Tân Hoa Xã công bố. Các cơ quan truyền thông chính của Đảng như Nhân Dân và Tân Hoa Xã chỉ đăng lại một cách kín đáo sau 18 đến 20 phút kể từ khi tin tức được công bố, và đặt tin này ở một khu vực không dễ thấy. Thậm chí, chương trình Thời sự – được coi là phong vũ biểu chính trị của ĐCSTQ – lại không hề đề cập đến tin tức quan trọng này trong hai ngày liên tiếp.
Điều này cho thấy, việc tuyên bố cách chức 9 thượng tướng lần này hoàn toàn là một sự việc bất ngờ, các cơ quan truyền thông của Đảng không hề nhận được bất kỳ thông báo nào trước đó, cũng không biết phải đưa tin và tiếp tục như thế nào, vì vậy chỉ có thể tạm thời đăng lại một cách kín đáo, sau đó chờ đợi chỉ thị tiếp theo.
Giới quan sát phổ biến cho rằng đây là một hành động “ép cung” công khai của quân đội, ra tay bất ngờ ngay trước thềm Hội nghị toàn thể lần thứ tư, khiến Tập Cận Bình không kịp trở tay. Mục đích là để toàn bộ các Ủy viên Trung ương mở to mắt mà xem cho kỹ, Tập Cận Bình đã bị quân quyền lơ là, hoàn toàn mất đi sự ủng hộ của “họng súng”. Nếu ai đó dám ủng hộ Tập Cận Bình, hoặc có âm mưu tính toán nào đó trong hội trường tại Hội nghị toàn thể lần thứ tư, thì quân đội sẽ ra tay bất cứ lúc nào, không dung thứ.
Hành động dứt khoát lần này của Trương Hựu Hiệp rõ ràng đã tạo ra một sức răn đe lớn đối với Hội nghị toàn thể lần thứ tư sắp tới, và sẽ giúp phái các nguyên lão như Hồ Cẩm Đào và Ôn Gia Bảo thuận lợi đạt được những gì họ muốn.
Đồng thời, một tin tức tiết lộ có lẽ từ người thân cận của Uông Dương cho biết, sau Hội nghị toàn thể lần thứ tư, tình hình chính trị Trung Nam Hải sẽ còn có những thay đổi lớn.
Hội nghị toàn thể lần thứ tư chỉ là hiệp một, triệu tập trước Đại hội 21 là hiệp hai
Ngày 17 tháng 10, nhà bình luận thời sự “Tiểu Thuyết Gia” (晓说家) đã tiết lộ trên nền tảng truyền thông cá nhân của mình rằng ông nhận được tin tức có thể là từ người thân cận của Uông Dương, nói rằng thế lực chính trị của Uông Dương hiện đang chiếm ưu thế, nhưng cần có một phương thức mới để Uông Dương có thể lên nắm quyền một cách hợp pháp.
Người tiết lộ này nói rằng phe phản Tập đã có cuộc đấu cam go với thế lực của Tập Cận Bình, trong quá trình này có người quy hàng, có người đầu hàng, có người phản bội, điểm yếu lớn nhất của phe phản Tập là các nhóm người này được tập hợp lại, mỗi người đều có tính toán riêng trong lòng, những người này liên minh trong sự nghi ngờ, tin tưởng trong liên minh, nghi ngờ trong sự tin tưởng. Mọi kết quả vẫn phải chờ trận chung kết.
Người tiết lộ nhắc nhở rằng không nên giới hạn suy nghĩ vấn đề trong khuôn khổ cấu trúc hiện có, ngay cả khi để lại tất cả các chức vụ hiện tại cho Tập Cận Bình, cũng có thể là thiết kế một cấu trúc hoàn toàn mới, làm cho quyền lực của ông ta bị vô hiệu hóa. Vì vậy, đừng quá bận tâm về việc ai sẽ tiếp quản vị trí nào, mà phải nhảy ra khỏi cơ chế hiện tại.
Trước câu hỏi của “Tiểu Thuyết Gia” về mức độ của cấu trúc mới, liệu đó là cải cách chính trị? Là một bước nhỏ hay bước lớn tiến tới dân chủ?
Người tiết lộ trả lời rằng mức độ hoàn toàn không thể đoán trước, đó là “thuận theo thời thế”, và phải tin rằng bánh xe lịch sử sẽ tiếp tục lăn về phía trước.
Người tiết lộ còn cung cấp một thông tin “bom tấn”, gợi ý “Tiểu Thuyết Gia” tham khảo Điều 19 của Điều lệ Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Sau khi tra cứu, điều lệ này quy định về việc tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc của ĐCSTQ, thông thường được tổ chức 5 năm một lần, nhưng nếu Ban Chấp hành Trung ương xét thấy cần thiết, hoặc có hơn một phần ba các tổ chức Đảng cấp tỉnh trở lên yêu cầu, thì Đại hội đại biểu toàn quốc của ĐCSTQ cũng có thể được tổ chức sớm hơn.
Hội nghị toàn thể lần thứ tư lần này là hội nghị toàn thể của BCHTW, nếu tại hội nghị này, các Ủy viên Trung ương biểu quyết thông qua, quyết định tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc sớm hơn, thì Đại hội 21 có thể được tổ chức trước.
Người tiết lộ nói rằng, việc quân đội công khai “quét sạch” 9 thượng tướng vào ngày 17 tháng 10 là một tuyên bố công khai về việc Tập Cận Bình mất quyền lực. Thông báo này về cơ bản đã công bố cho toàn thiên hạ rằng Tập Cận Bình chắc chắn sẽ phải xuống, vấn đề then chốt hiện tại là Uông Dương sẽ lên nắm quyền như thế nào.
Theo ý của người tiết lộ, Uông Dương hiện đã nghỉ hưu, không phải là Ủy viên Trung ương, cũng không phải là Ủy viên Dự khuyết Trung ương, nếu muốn gia nhập tầng lớp lãnh đạo trung ương tại Hội nghị toàn thể lần thứ tư lần này, về mặt thủ tục sẽ có một chút sai sót nhỏ, cần phải phá vỡ tiền lệ. Và nếu không phá vỡ tiền lệ, thì cần một số phương thức mới.
“Tiểu Thuyết Gia” phân tích rằng, theo gợi ý của người tiết lộ, cái gọi là phương thức mới chính là triệu tập trước Đại hội 21, và bầu Uông Dương lên nắm quyền tại Đại hội 21.
“Tiểu Thuyết Gia” cho rằng, Hội nghị toàn thể lần thứ tư là hiệp một của cuộc đấu tranh này, vì số lượng nhân sự có thể thay đổi tại Hội nghị toàn thể lần thứ tư là có hạn, trong khi triệu tập trước Đại hội 21 là hiệp hai, vì tại Đại hội 21 mới có thể tiến hành một cuộc thay máu lớn toàn diện.
Ngày 19 tháng 10, “Tiểu Thuyết Gia” trong chương trình của mình dẫn lời tiết lộ của một khán giả khác rằng Uông Dương sẽ lên nắm quyền, và để thủ tục hợp pháp, Đại hội 21 sẽ được tổ chức trước. Người tiết lộ nói rằng thông tin này đến từ cấp trung và cấp cao của một bộ ủy có thực quyền ở Bắc Kinh. “Tiểu Thuyết Gia” giải thích rằng Đại hội 21 có thể được tổ chức sớm nhất vào cuối năm nay.
Thông tin tiết lộ độc quyền này do “Tiểu Thuyết Gia” cung cấp rất có giá trị, nó tiết lộ một khả năng thay đổi quyền lực khác ở Trung Nam Hải mà trước đây giới quan sát bên ngoài chưa từng chú ý đến. Đó là nếu cần thiết, sẽ tổ chức trước Đại hội 21. Đây quả thực là một lựa chọn không tồi, điều này sẽ phụ thuộc vào phương thức và kết quả thay đổi quyền lực tại Hội nghị toàn thể lần thứ tư, liệu có đạt được mục tiêu tối thiểu mà phe các nguyên lão và quân đội yêu cầu hay không.
Hội nghị toàn thể lần thứ tư diễn ra theo “Mô hình Hoa Quốc Phong”?
Hiện có một quan điểm cho rằng, Hội nghị toàn thể lần thứ tư rất có thể sẽ áp dụng “mô hình Hoa Quốc Phong” để xử lý lạnh quyền lực của Tập Cận Bình. Tức là, Tập Cận Bình có thể vẫn giữ tất cả các chức vụ trên danh nghĩa, nhưng quyền lực thực tế đều bị vô hiệu hóa, biến ông ta thành một con rối thực sự. Đây có thể là cái gọi là cấu trúc hoàn toàn mới mà người tiết lộ trước đó đã nói đến.
Nếu là mô hình này, chúng ta có thể đưa ra một suy đoán hợp lý.
Ví dụ, Thường vụ có thể tăng số lượng lên 9 người, thêm Hồ Xuân Hoa, Trương Hựu Hiệp và những người khác vào, đồng thời loại bỏ một số người thuộc phe Tập Cận Bình. Cuối cùng, phải kiểm soát hoàn toàn quyền lực ở cấp Thường vụ, và loại bỏ triệt để người của phe Tập khỏi hệ thống quyền lực cao nhất. Và ở cấp Ủy viên Bộ Chính trị, cũng phải đồng thời tiến hành, thực hiện cuộc thay máu cơ cấu tương tự.
Nếu không thể hoàn thành cuộc thay máu lớn này một lần tại Hội nghị toàn thể lần thứ tư, mà chỉ hoàn thành một phần, thì bắt buộc phải tổ chức trước Đại hội 21. Một mặt, có thể tiếp tục hoàn thành quá trình thay đổi quyền lực của Hội nghị toàn thể lần thứ tư, mặt khác, tại Đại hội 21, cũng có thể hoàn thành cuộc thay máu lớn ở cấp Ủy viên Trung ương. Bằng cách này, cấu trúc quyền lực mới mới có thể hình thành cuối cùng.
Nếu thực sự làm như vậy, ngay cả khi Tập Cận Bình giữ lại vài chức vụ cao nhất trên danh nghĩa, cũng không còn ý nghĩa thực tế nữa, chỉ là để ĐCSTQ có một bộ mặt ổn định đối ngoại.
Nhà báo kỳ cựu Quách Quân trong chương trình truyền thông cá nhân Diễn đàn Tinh hoa của mình nói rằng, tâm lý của nhiều cán bộ lão thành trong ĐCSTQ hiện nay rất rõ ràng, họ không muốn Trung Quốc rơi vào tình trạng hỗn loạn lớn mất kiểm soát, nhưng cũng không thể để Tập Cận Bình tiếp tục làm theo ý mình nữa. Phương án mà ĐCSTQ quen dùng nhất là tước bỏ quyền lực theo từng giai đoạn, đối với Tập Cận Bình, trước hết là để ông ta thực chất giao ra quân quyền ở hậu trường, sau đó là giao ra quyền lực Đảng, cuối cùng là giữ lại chức Chủ tịch nước mang tính tượng trưng. Mô hình Hoa Quốc Phong này thực ra là một biện pháp an toàn nhất trong nội bộ Đảng, vừa không phá vỡ sự ổn định, vừa hoàn thành việc chuyển giao quyền lực.
Quách Quân nói rằng, gần đây Giải Phóng Quân Báo liên tục trong nhiều ngày đưa tin về tư tưởng Tập Cận Bình về việc xây dựng quân đội mạnh, từ xã luận trang nhất đến các bài bình luận cả trang, thậm chí còn kèm theo ảnh cũ khi Tập Cận Bình thị sát quân đội, có vẻ như “hạt nhân Tập” vẫn vững như bàn thạch. Nhưng thực tế, điều này càng giống một sự phô trương thanh thế, một sự duy trì ổn định bề ngoài. Giải Phóng Quân Báo càng hô hào lớn, càng giống một màn kịch, quyền lực thực sự của Tập Cận Bình e rằng đã không còn ở đó từ lâu. Chúng ta đã thấy vở kịch này nhiều lần trong lịch sử rồi.
Quách Quân cho biết, sau khi Mao Trạch Đông qua đời, Hoa Quốc Phong khi đó cũng nắm giữ quyền lực cao nhất “tam vị nhất thể” là Chủ tịch Đảng, Chủ tịch Quân ủy, Thủ tướng Quốc vụ viện. Báo chí lúc đó cũng ngày ngày hô hào “mãi mãi bảo vệ lãnh tụ anh minh Chủ tịch Hoa”. Nhưng chỉ vài năm sau, Đặng Tiểu Bình phục xuất, Đặng Tiểu Bình đã dùng danh nghĩa tách Đảng khỏi Chính phủ để trước hết khiến Hoa Quốc Phong giao ra chức Thủ tướng, sau đó thiết lập chức Tổng Bí thư Đảng thay thế chức Chủ tịch Đảng, và sau năm 1980, từng bước ép Hoa Quốc Phong từ bỏ chức Chủ tịch Quân ủy. Cuối cùng, mặc dù Hoa Quốc Phong vẫn ngồi trong Bộ Chính trị, nhưng thực quyền đã sớm bị tước hết.
Quách Quân nói rằng, sự chuyển giao quyền lực trong chế độ ĐCSTQ không bao giờ dựa vào chức danh, mà dựa vào không khí và luồng chỉ thị, ai bị người ta bỏ qua trong cuộc họp, ai phát biểu mà không có ai ghi chép, điều đó có nghĩa là người đó đã bị gạt ra lề.
Từ hành động ra tay chớp nhoáng của quân đội, đến khả năng “mô hình Hoa Quốc Phong” tái hiện, rồi đến khả năng triệu tập trước Đại hội 21 của ĐCSTQ, một vở kịch lớn ảnh hưởng đến vận mệnh Trung Nam Hải đang bước vào thời khắc then chốt nhất.
Hội nghị toàn thể lần thứ tư, có lẽ chỉ là khúc dạo đầu, trận quyết chiến cuối cùng sẽ kết thúc tại Đại hội 21.
Diễn biến chính trị tiếp theo của Trung Quốc sẽ là một “quá trình chuyển tiếp kiểu Hoa Quốc Phong” ôn hòa, hay một cơn bão mới? Chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi cho quý vị.
— Nhóm sản xuất “Tiêu điểm Kỷ Nguyên“
Xin mời xem thêm tin tức chính trị Trung Quốc tại mục Chuyên đề dưới đây.