Last Updated on 07/09/2022 by David Bui
Trong rừng rậm nhiệt đới kéo dài từ Vân Nam, đến Tứ Xuyên, cho đến Tây Tạng, có một “cổ đạo” ẩn mình trong thung lũng núi cao của dãy núi Hoành Đoạn. Nơi đây không chỉ có cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ, mà còn chứa đựng những ký ức lịch sử lâu đời và những di sản văn hóa quý giá.
Nguồn gốc của ‘Trà Mã cổ đạo’
Vân Nam là một trong những nơi bắt nguồn văn hóa trà của Trung Quốc. Ngay từ thời Đường và thời Tống, ở vùng đất Vân Nam đã xuất hiện những người Hán Trung Nguyên dùng trà làm hàng hóa trao đổi ngựa với các dân tộc thiểu số ở biên thùy.
Đến thời nhà Minh và nhà Thanh, các nước xung quanh cũng lần lượt nhập khẩu trà từ Trung Quốc, và mỗi một nhóm thương nhân buôn trà được gọi là một “mã bang” (đoàn ngựa thồ).
Con đường mà người xưa sử dụng để trao đổi trà và ngựa, hay để vận chuyển buôn bán trà bằng những đoàn ngựa thồ, ngày nay được gọi là “Trà Mã cổ đạo” (đường cổ trà – ngựa)
Trong lịch sử, “Trà Mã cổ đạo” chủ yếu gồm hai tuyến đường là “Tứ Xuyên – Tây Tạng” và “Vân Nam – Tây Tạng”. Các tuyến đường này đi qua ba tỉnh Vân Nam, Tứ Xuyên và Tây Tạng của Trung Quốc cùng các quốc gia và vùng lân cận khác gồm Bhutan, Sikkim, Nepal, Ấn Độ, Tây Á và Tây Phi.
Trên hai con đường giao thương quốc tế dài hơn 3.000 cây số ấy, có những đỉnh núi, hẻm núi dài vô tận và rất nhiều cung đường mòn mĩ lệ, kỳ bí nhưng không kém phần nguy hiểm.
Trà Phổ Nhĩ và ‘mã bang’
Từ thời cổ đại, hầu hết trà được vận chuyển từ Vân Nam đến Tây Tạng và Ấn Độ đều đến từ thành phố Phổ Nhĩ.
Trà Phổ Nhĩ Vân Nam là một loại thuộc nhóm trà ‘lên men sau’. Trà được chất trên lưng ngựa và vận chuyển trong chuyến hành trình vài tháng, chúng không những không bị biến chất mà còn trở nên thơm ngon hơn sau nhiều lần lên men. Trải qua một chặng đường dài, trà Phổ Nhĩ giảm bớt vị đắng chát, tăng vị đậm đà.
Ngoài ra, từ xa xưa, trà Phổ Nhĩ đã được cho là có công dụng cải thiện tiêu hóa ở dạ dày và điều hòa chất béo. Vì người Tây Tạng chủ yếu ăn các loại thịt như thịt bò, thịt cừu, và tinh bột, nên họ cần trà Phổ Nhĩ để có thể trung hòa và điều tiết.
Chính dấu chân của các đoàn ngựa thồ “Mã bang” đã tạo ra con đường “Trà Mã cổ đạo”. Do Vân Nam có địa hình núi cao sông chảy xiết, các “mã bang” đã phải men theo những con đường gồ ghề để thồ trà, đường, muối và các nhu yếu phẩm hàng ngày khác đến Tây Tạng, sau đó đổi lấy ngựa, bò, cừu và lông thú, mang về bán vào nội địa.
Thông thường, mỗi một chuyến cả đi cả về như vậy phải mất từ ba tháng đến một năm. Họ thường ăn ngủ ngoài trời, vừa bộ hành hàng nghìn km, vừa phải đề phòng nguy hiểm rình rập như thú dữ tấn công, thổ phỉ cướp bóc, v.v.
Dấu chân còn mãi với thời gian
Năm tháng đằng đẵng trôi qua, giờ đây trên con đường trà – ngựa lừng lẫy một thời ấy, tiếng chuông ngựa đã chìm vào quên lãng, cũng chẳng còn bóng dáng những đoàn ngựa thồ nối đuôi nhau, hương thơm của lá trà bay theo gió vào hư không, chỉ còn lại một ít dấu vết là những đoạn đường lát đá xanh xen kẽ nhau bị vùi lấp trong rừng rậm.
Nhưng dấu chân họ để lại trên con đường “Trà Mã cổ đạo” kéo dài hàng nghìn cây số ấy sẽ còn mãi với thời gian.
Nam Phương
Theo Vision Times